Gelukkig

Elk jaar krijg ik bezoek van twee studenten journalistiek. Voor hun vak levensbeschouwing gaan ze op gesprek bij een christen om te spreken over wat geloof vandaag betekent. Daarvan maken ze dan een reportage.

Deze maal had ik twee vriendelijke jonge dames op mijn kamer. Anderhalf uur waren zo voorbij. Ze vuurden de ene vraag af na de andere. Maar de laatste vraag mocht ik stellen: “Wat onthouden jullie uit dit gesprek?”

Beiden waren geraakt door hetzelfde. Toen ze mij vroegen naar mijn manier van bidden vertelde ik hen onder meer over de terugblik of het levensgebed. In het bijzonder dat het danken daarbij zo belangrijk is: het op het spoor komen van de mooie dingen die er die dag geweest waren. Beiden waren erdoor getroffen dat ik dagelijks reden had om mij dankbaar te voelen. Dit vonden ze erg bevragend.

Zij besloten eruit dat geloof echt iets te maken heeft met gelukkig zijn.

Het waren twee gelukkige meisjes die na afloop van dit gesprek mijn kamer verlieten.

Gevangene

“Vergeven is een gevangene bevrijden en ontdekken dat jij de gevangene was.”

Dit zinnetje uit de pen van Lewis Smedes, een Amerikaans protestants theoloog (+ 2002), laat me niet los.

Meer en meer mensen denken oprecht dat vergeving onmogelijk is. Meer nog, dat het een minderwaardige oplossing is: de oplossing van de zwakkeling, de toevlucht van de lafaard. In die logica is het wraak die bevrijdt en geneest.

Niets is minder waar. Het is wenselijk en goed dat onrecht bestraft wordt. Maar het is enkel de ervaring van de liefde, van het opnieuw kunnen beminnen die nieuw leven mogelijk maakt.

Vergeven is geen plicht. Het is niet iets dat je jezelf, laat staan een ander, kan opleggen. Het is een genade. Je krijgt ze. Het is goed en zinvol er om te vragen.

Het “geloof in de vergeving” en het eruit voortvloeiende dienstwerk van de verzoening is een prioritaire zending voor christenen in onze cultuur vandaag.

Benjamin

Onze medebroeders van de Wisconsin Pronvincie (USA) hebben niet minder dan 81 korte video’s online geplaatst over alle mogelijke aspecten van de jezuïetenroeping en het leven als jezuïet. Je hoort er jezuïeten vertellen over hoe ze er toe gekomen zijn om in treden, over sport en gebed, over rock muziek, over plezier in het jezuïetenleven, over zuiverheid, over het hebben van een vriendin vóór de intrede, over priester zijn in de Sociëteit van Jezus …

In onderstaande video kunt u Benjamin (inderdaad, een heel jonge kerel) horen uitleggen wat het betekent voor hem om God te vinden in alle dingen.

Klik hier om voor een overzicht van alle 81 video’s.

Prinses

David Neuhaus is jood én jezuïet. Hij werd geboren in Zuid-Afrika en woont thans in Jeruzalem. Een tijdlang studeerden we samen in Parijs. Ik wist dat hij een heel eigen parcours had afgelegd. Maar het verhaal van zijn bekering is toch wel bijzonder. Alhoewel, ten gronde gaat het bij elke bekering over hetzelfde.

"Toen ik in Israël aankwam was ik 15 jaar en behept met een hartstochtelijke interesse voor geschiedenis. Ik ging op zoek naar een Russische prinses waarvan ik wist dat zij naar Jeruzalem was overgekomen. Ik was een joodse adolescent, telg van het Russische rijk. Zo ontmoette ik zuster Barbara. Zij was bijna negentig jaren oud en meer dan vijftig jaar Russische orthodoxe zuster.

Wij brachten uren samen door, sprekend over de laatste dagen van het Russische rijk, de revolutie en haar nasleep. In de loop van onze gesprekken merkte ik dat deze toch wel bejaarde en tengere vrouw vreugde uitstraalde. Ik vond dit erg vreemd, daar zij zo goed als volledig bedlegerig was, als het ware opgesloten in een kleine kamer in een klooster. En het enige vooruitzicht dat haar geboden werd was de dood.

Zekere dag verstoutte ik mij haar te vragen: Waarom bent u zo blij? Zij wist dat ik een jood was en aarzelde eerst om iets te zeggen. Maar dan, als zij begon te spreken over de grote liefde in haar leven, toen rolden de woorden uit haar mond en straalde zij nog meer dan eerst. Zij vertelde mij over Jezus Christus, over Gods liefde die in hem haar uitdrukking vond, over haar vreugdevolle leven samen met hem in het klooster.

Ik stond verstomd. Vandaag weet ik dat ik in haar stralende vreugde voor het eerst het gelaat van Jezus zag. Onze gesprekken zetten zich nog een hele tijd voort. Zodra ik een paar maanden later mijn ouders zag, zei ik hen dat ik christen wilde worden."

Reactie

Gisteren kwam er een anonieme reactie binnen op mijn bijdrage “Ketting”, van voorbije donderdag. Hoewel misschien niet zo bedoeld, was het woordgebruik agressief en beledigend. Daarom heb ik de reactie verwijderd.

Toch even terugkomen op het slot van die reactie.


“Als je ook maar 5 seconden realistisch nadenkt, weet je dat zoiets (de schrijver had het over God) niet kan bestaan.

groetjes van een realistisch en slim individu.. “


De surfer appelleert aan realisme en verstand als evidente argumenten om te besluiten tot het niet bestaan van God.

Welnu, het realisme wijst duidelijk de andere kant uit. Godsdienstsociologen hebben een flink deel van de 20ste eeuw het atheïsme bestudeerd als moderne uiting van religiositeit. Die tijd is lang voorbij. Wereldwijd – met uitzondering van West-Europa (en dan nog) – is godsdienst terug in en volop in de lift. Nog wel het meest in landen waar het atheïsme lange tijd deel uitmaakte van de officiële ideologie. Denk maar aan China waar christendom en islam bloeien.

En wat dan met het verstand? Het lijkt me nonsens om het bestaan van God te willen bewijzen, net zo goed als om het bewijs van het tegendeel te willen leveren. Je kan het fenomeen godsdienst rationeel bestuderen of de inhoud van een godsdienst proberen uit te zuiveren met het hulpmiddel dat de ratio is. Maar het bestaan zelf van God ontsnapt aan de ratio. Daarom ook trouwens dat voor christenen de geloofsdaad een daad van vrijheid is. Ik ken heel ontwikkelde net zo goed als heel eenvoudige gelovigen. En vice versa, mutatis mutandis.

Hurtado (9)

Alberto Hurtado sj is de meest recent heilig verklaarde jezuïet. Een heerlijk man. Door zijn woorden, maar vooral door zijn daden.

Gestorven in het midden van de vorige eeuw in Chili, geniet hij tot op vandaag van een onwaarschijnlijke populariteit in zijn vaderland. Men houdt gewoon van die man. “Een bezoek van God aan Chili”, zo kwalificeerde Paus JP II zijn persoon bij de zaligverklaring in 1994.

De komende tijd geef ik u een bloemlezing uit zijn teksten.

“Wie diep in de ogen van Jezus heeft gekeken, ook al is het maar één maal, zal dit nooit meer vergeten. Een van de grote verworvenheden van het christelijke leven is het inzicht dat Christus aandacht heeft voor iedere mens afzonderlijk op een bijzondere wijze. Voor elkeen heeft hij een uniek verlangen.

Vanuit de massa heeft Hij mij opgemerkt. Ik ben niet zomaar eentje tussen vele duizenden. Er zijn alleen maar God en ikzelf; ...

Welnu, dé grote zorg van mijn leven moet zijn die bijzondere roep te onderscheiden die God tot mij richt, tot mij in het bijzonder.”

Ketting

Bovenstaande foto is genomen in het portaal van het Laatste Oordeel in de Notre Dame van Parijs. Het stelt de zondaars voor die op weg zijn naar de hel.

Kijk eens goed.

Neen, ze zijn niet geketend. Ze houden de ketting zélf vast. Ze láten zich meeleiden.

Het is niet God die hen in de richting van de hel duwt. Het is hun eigen vrije keuze …

Reus

Dit jaar wordt de 400ste verjaardag van de dood van Matteo Ricci sj herdacht. Ondermeer door een speciale tentoonstelling in het Vaticaan.

Matteo Ricci sj was een vooraanstaand wetenschapper. Zijn kennis van astronomie, wiskunde en cartografie waren van die aard dat hij de negatieve vooroordelen van de Chinezen tav het Westen wist te ontkrachten. Als eerste Westerling werd hij permanent toegelaten aan het Hof van de Chinese keizer.

“God vinden in alle dingen” en dus ook in de wetenschap. Het heeft een belangrijke rol gespeeld in de dialoog tussen het Verre Oosten met het Westen. En in de voorzichtige kennismaking van China met het Evangelie.

Onderstaande video biedt een boeiend overzicht van de betekenis van de reus die Matteo Ricci sj geweest is en blijft.

Noveen

Pray-as-you-go biedt u een “vijfdaagse noveen” aan, in de ignatiaanse traditie.

5 korte podcasts, in de vertrouwde stijl van pray-as-you-go. Maar deze keer bouwen die elk op elkaar verder waardoor meer verdieping mogelijk wordt

Apologetiek

Geloof heeft niet in de eerste plaats te maken met verstand of ratio. Toch is in de christelijke traditie de rationele onderbouwing van het geloof in God steeds belangrijk geweest. Geloof zoekt om te verstaan.

Onze geseculariseerde en multireligieuze samenleving roept ons op om dit opnieuw meer au sérieux te gaan nemen.

Ik krijg dan ook de indruk dat de apologetiek (verdediging van het geloof) aan het terugkomen is. Hieronder vindt u er een mooi staaltje van.

Met Engelse ondertitels

Met Franse ondertitels

Luisteren

Het leven is mooi.

Waartoe nodigt de Heer van het leven jou, jou in het bijzonder, deze morgen/middag/avond toe uit?

Neem even de tijd om deze vraag te laten weerklinken. En, om te luisteren naar het antwoord.

Hurtado (8)

Alberto Hurtado sj is de meest recent heilig verklaarde jezuïet. Een heerlijk man. Door zijn woorden, maar vooral door zijn daden.

Gestorven in het midden van de vorige eeuw in Chili, geniet hij tot op vandaag van een onwaarschijnlijke populariteit in zijn vaderland. Men houdt gewoon van die man. “Een bezoek van God aan Chili”, zo kwalificeerde Paus JP II zijn persoon bij de zaligverklaring in 1994.

De komende tijd geef ik u een bloemlezing uit zijn teksten.

“Scholen waar de leerlingen enkel maar opvoeders ontmoeten die denken dat ze louter maar hun vak moeten geven en hun leerlingen moeten voorbereiden om schitterende examens af te leggen doen niet wat ze horen te doen. Immers, het is niet het onderricht dat het leven waardevol maakt, maar wel de opvoeding. Het is waar dat het onderricht iets geeft aan de mens. Maar het maakt hem niet beter. En wat belangrijk is in het leven, is niet iets te hebben maar wel iemand te zijn.”

Delbrêl

Madeleine Delbrêl (1904-1964) leefde en werkte in een volkse voorstad van Parijs. Geboren in een ongelovig gezin wordt ze als jongvolwassene christen. Haar hele leven werkt ze als sociaal assistente in een communistische, atheïstische omgeving.

Ze heeft talrijke geschriften achtergelaten: poëzie, sociale analyse en spiritualiteit.

Sommigen beschouwen deze mystiek begaafde vrouw als een van de grote spirituele figuren van de 20ste eeuw.

Graag geef ik u deze goede raad mee van Madeleine ivm gebed.

“Bien commencer, bien terminer. Entre les deux, on fait ce qu’on peut.”

(Goed beginnen, goed besluiten, tussen de twee kan je enkel maar je best doen.)

Met andere woorden, het resultaat van je gebed hangt niet af van jezelf. Het is goed om begin en einde van het gebed te verzorgen. Maar ten gronde is het de Geest die bidt in ons. Maar je dan ook niet teveel zorgen daaromtrent …

Hier vind u een website aan haar toegewijd.

Subtiel

Abt Jozef staat aan het hoofd van een byzantijnse monastieke gemeenschap in de USA. Op zijn blog vond ik onderstaande commentaar over de subtiele nuances tussen de ignatiaanse troost en troosteloosheid.

“Ook voor wie het geestelijk leven ernstig neemt is het wenselijk onderscheid te maken tussen subjectieve gevoelens en objectieve realiteit waneer je probeert te onderscheiden wat troost en troosteloosheid nu concreet betekenen in het geestelijk leven van een persoon.

Als je droef bent om je zonden, noem dit dan geen troosteloosheid. Immers, deze droefheid is “goddelijke droefheid” die “leidt tot berouw dat heilzaam is en waarvoor men geen spijt voelt” (2 Cor 7,10).

Anderzijds, als je plezier ervaart of tevredenheid omdat je toegegeven hebt aan “lage of aardse” dingen en bezigheden, noem dit dan niet automatisch troost. Het kan je immers van God verwijderen.”

Bont

Dit jaar staat de teller op 42.

De jongste is 18, de oudste 50. Onder hen heb je ingenieurs, psychologen, theologen, sociologen, economisten, leerkrachten, zakenlui, pastores, geneesheren, architecten … Een bont allegaartje. De meesten zijn blank. Maar met de jaren duiken er meer Latino’s en Aziaten op.

Ze hebben allen gemeen dat ze dit najaar ingetreden zijn bij de Amerikaanse jezuïeten.

Klik hier om met hen kennis te maken.

Gevangenis

Wat kan je geven en krijgen als je als jezuïet 13 jaar en langer dag in dag uit in de gevangenis komt?

Tonny Cornoedus sj, gevangenisaalmoezenier in Brugge, vertelt hierover.

Hurtado (7)

Alberto Hurtado sj is de meest recent heilig verklaarde jezuïet. Een heerlijk man. Door zijn woorden, maar vooral door zijn daden.

Gestorven in het midden van de vorige eeuw in Chili, geniet hij tot op vandaag van een onwaarschijnlijke populariteit in zijn vaderland. Men houdt gewoon van die man. “Een bezoek van God aan Chili”, zo kwalificeerde Paus JP II zijn persoon bij de zaligverklaring in 1994.

De komende tijd geef ik u een bloemlezing uit zijn teksten.

Hurtado mocht dan wel een roeping hebben als een paard, het onderscheiden van die roep in het diepste van zijn biddende hart is een lang proces geweest. Getuige hiervan twee uittreksels uit het geestelijk dagboek dat hij bijhield als student.

“Ik zie dat er in mijn hart een verlangen leeft om mij te binden met een ander mens en om kinderen te krijgen, een verlangen dat zo sterk is dat het enkel maar van U kan komen. Dit betekent dus dat U mij roept tot het huwelijk. Heer, ik wil U volgen in alle gehoorzaamheid. Maar mij wil is zo opstandig.”

“Ik wil Jezus van dichtbij volgen, van héél dichtbij. Ik wil mezelf echt alle middelen geven om zeker te zijn dat ik Hem niet kwijtspeel. Ik denk dat ik die middelen het best kan vinden in de Sociëteit van Jezus.”

Vuurvliegjes

Samen met Tsjechië is Hongarije een van de meest geseculariseerde gebieden van Europa. Het bezoek dat we brachten aan de “Vuurvliegjes” gaf een interessant beeld van wat dit concreet kan betekenen.

De “Vuurvliegjes” is een ignatiaanse jeugdbeweging, met Budapest als hoofdkwartier. We kregen een boeiende voorstelling van hun werking. Daarna vierden we samen eucharistie. De liturgie was laagdrempelig. Zo kregen we in de plaats van een homilie vier getuigenissen van jongeren te horen.

Merkwaardig. Slechts één jongere vermeldde uitdrukkelijk Jezus. God kwam helemaal niet ter sprake. Maar bij de consecratie en het Agnus Dei gingen alle jongeren op de knieën. Bij de communie was de concentratie op zijn top en nadien werd ruim de tijd genomen voor gebed.

Een combinatie van secularisatie en grote schroom voor het openlijk noemen van de naam van God, enerzijds, en authentieke persoonlijke vroomheid anderzijds.

Een tendens die ik ook bij ons soms meen waar te nemen.

Pedagogie

Aan het internet wordt vaak verweten dat het de surfer meeneemt in een virtuele wereld die met de werkelijkheid ten gronde geen uitstaans heeft.

John, een Ierse medebroeder merkte hieromtrent fijntjes op dat de Geestelijke Oefeningen van Ignatius een belangrijke plaats toekennen aan de verbeelding. Ze nodigen uit, onder meer, om in de huid van andere personages te kruipen, te voelen zoals zij voelen, te kijken doorheen hun ogen …

Het op deze wijze gebruiken van de zintuigen en het verbeeldingsvermogen kan de mens, of hij nu jong is of ouder, helpen om meer op het spoor te komen van zijn diepste verlangen; om te ontdekken welke zijn of haar manier is om in de voetsporen te treden van Jezus.

Virtueel hoeft geen vlucht te zijn. Het kan een weg zijn naar meer leven. De uitdaging is wel om te vermijden dat je je verliest of vermeit in die verbeelding. Want dan dreigt het landen op de harde grond van de werkelijkheid bepaald onaangenaam te zijn.

Dit is belangrijk als je via het internet instrumenten wil aanbieden om mensen te helpen in hun groei. Ook internet schreeuwt om pedagogie.

Wals

Daarnet kregen we een boeiende uiteenzetting door een Engels/Maltese professor (Toni Sant) over hoe de nieuwe media bijdragen tot de socialisering van jongeren.

Een van de zaken die ik onthoud is zijn “a-morale” benadering van het medium internet. Eenvoudig uitgedrukt: het internet is niet goed of slecht. Het is en maakt meer en meer deel uit van de leefwereld van (jonge) mensen. Punt aan de lijn. De uitdaging is om er op een zinvolle manier gebruik van te maken.

Probleem is dat het nieuw is. Volwassenen zijn er niet mee opgegroeid. Er bestaat een zekere terughoudendheid en dus angst tov het onbekende van het nieuwe. Het is evenwel niet omdat er heel wat negativiteit op het internet circuleert, dat dit ook aan het internet te wijten is. Zonde is niet meteen een recent fenomeen.

Hoe zullen we over 200 jaar terugkijken naar de soms heel sceptische benadering die velen vandaag hebben tov het internet? Onderstaande tekst is weldra 200 jaar oud …

Vorige vrijdag werd voor het eerst aan het Hof van Engeland die vreemde en schunnige dans vertoond die men de WALS noemt. Het volstaat om te kijken naar de wulpse verstrengeling van de lichamen die aan mekaar geplakt lijken, om te snappen dat dit mijlen verwijderd is van de zedige terughoudendheid die tot op heden als kenmerkend werd beschouwd voor de Engelse vrouwen. Zolang deze obscene vertoning enkel maar prostituees en overspelige vrouwen betrof, vonden we het niet nodig om hier aandacht aan te besteden. Maar nu dit door het slechte voorbeeld van de hogere klasse wordt opgedrongen aan de andere respectabele bevolkingsgroepen, voelen wij ons verplicht om al de ouders ervoor te waarschuwen hun dochter bloot te stellen aan zo’n noodlottige besmetting.

The Times of London
1816

Deugdzaam

Peter-Hans Kolvenbach sj is lange jaren Algemene Overste geweest van de jezuïeten.

Met zijn typische kurkdroge humor vertelt hij over waarom het voor een jonge man niet volstaat om deugdzaam te zijn als hij jezuïet zou willen worden.

Dobogokö

Gisteren ben ik aangekomen in Dobogokö, een dorpje in de buurt van Budapest (Hongarije). Met het internationaal ignatiaans jeugdnetwerk (InYgo) organiseren we hier een sessie over “De jeugd en de nieuwe talen”.

Samen met specialisten en ervaringsdeskundigen uit Ierland, Frankrijk, Italië, Engeland, België, Malta, Hongarije, Slovakije … zullen we nadenken over de impact van internet, GSM, TV, SMS, video, film, sociale netwerken, skype … op de jeugdcultuur.

Willen we vandaag het Evangelie kunnen verkondigen aan jonge – en minder jonge – mensen, dan moeten we ook gebruik maken van de communicatiemiddelen die zij gebruiken.

Jongeren hebben er recht op om het Evangelie aangeboden te krijgen in hun wereld en hun cultuur. Aan ons, volwassenen christenen, om naar hen toe te gaan en hun taal te leren. Niet om ook eens lekker modieus te gaan doen. Wel omdat het onze plicht is, willen we Jezus’ uitnodiging ernstig nemen die ons naar hen toe zendt. En ook om, samen met de jongeren en doorheen hun cultuur, dieper door te dringen in het mysterie van het Evangelie.

Essentie

“Das weisse Band” is een film van de Duitse cineast Michael Haneke. Hij speelt zich af in een kleine landelijke gemeenschap, in het Noorden van Duitsland, vlak voor het uitbreken van WO I. Er is de familie van de baron, de dominee, een jonge onderwijzer, de rentmeester en de grote groep van landarbeiders. Tussen die volwassenen en kinderen ontspint er zich een heel intrige. Zo mysterieus als enkel maar een mensenverhaal kan zijn. De zwart-witfotografie leidt de blik naar de essentie.

Maar wat is die essentie?

Meteen na de film voelde ik me overdonderd door de negativiteit: perversie, geweld, onrechtvaardigheid, schijnheiligheid, jaloersheid, bekrompenheid, achterbaksheid … Was het de zoveelste film waarin een cineast wilde afrekenen met persoonlijke frustraties, zonder er voor terug te deinzen de complexiteit van de werkelijkheid retroactief te reduceren tot het spectrum van zijn persoonlijke problematieken?

Het verfijnen van de terugblik op de film deed me inzien dat dit niet het geval was. De camera toont ook heel wat subtiele schoonheid: de ontwapenende goedheid van een klein kind, de respectvolle liefde van de onderwijzer voor Eva, de mildheid van de domineesvrouw, de schoonheid van de gezangen … Neen, het oog van de cineast was niet ideologisch.

Ik heb wel opnieuw ervaren dat de onmiddellijke aantrekkingskracht van het negatieve heel sterk is. Het vraagt fijngevoeligheid, geloof en vertrouwen om Gods Geest aan het werk te zien in onze wereld.

Dat geldt voor een film. Dat geldt voor het leven “tout court”.

www.thankyousister.com

In de USA is een apostolische visitatie bezig van de actieve vrouwelijke religieuzen. Dit ongebruikelijke initiatief gaat uit van het Vaticaan zelf.

Dit brede onderzoek naar de kwaliteit van het religieuze leven van de Amerikaanse zusters wordt door een aantal onder hen als pijnlijk ervaren, want mogelijks de uitdrukking van een vermoeden van “te weinig” of “verkeerd”.

Een groep Amerikaanse katholieken heeft enkele dagen geleden de “Thank you, sister” – campagne gestart. Mensen worden uitgenodigd om via een website brieven/getuigenissen te schrijven over al het mooie dat ze te danken hebben aan zusters. Een heerlijke manier om deze vrouwen een hart onder de riem te steken.

Maar ook voor niet-zusters is het lezen van die brieven hartverwarmend.

Misschien heeft u trouwens ook wel zin om zo'n dankjewelzuster-mail te schrijven!

Hurtado (6)

Alberto Hurtado sj is de meest recent heilig verklaarde jezuïet. Een heerlijk man. Door zijn woorden, maar vooral door zijn daden.

Gestorven in het midden van de vorige eeuw in Chili, geniet hij tot op vandaag van een onwaarschijnlijke populariteit in zijn vaderland. Men houdt gewoon van die man. “Een bezoek van God aan Chili”, zo kwalificeerde Paus JP II zijn persoon bij de zaligverklaring in 1994.

De komende tijd geef ik u een bloemlezing uit zijn teksten.

“Het is beter de nederigheid te hebben om zich te wagen aan grootse ondernemingen met het risico te mislukken, dan te vervallen in de hoogmoed van het willen slagen door zich terug te plooien op zichzelf.”

Heilig

In de bijbelse traditie is heiligheid hét kenmerk bij uitstek van God. God is die is, en Hij is heilig.

Christenen geloven dat de Heiligheid van God zich doorlopend manifesteert in mensen. In het leven van mannen en vrouwen, volwassenen en kinderen breekt vaak iets door van die heiligheid: zijn schoonheid, goedheid, barmhartigheid, dienstbaarheid, vroomheid …

Binnen de Katholieke Kerk hecht men zo’n groot belang aan deze doorlopende incarnatie van de Heiligheid van God dat men gekomen is tot een complexe procedure om officieel te erkennen dat bij welbepaalde mensen die heiligheid van God zichtbaar en tastbaar is geworden. Het tot voorbeeld stellen van die mensen kan anderen helpen om op hun beurt meer uit te groeien tot beeld en gelijkenis van God

Vandaag gedenken wij al de anonieme en onbekende heiligen.

Onderstaande video (ook al is de titel misschien wat raar) voert er zo een ten tonele.

Is het jou al overkomen om zo iemand te ontmoeten? Ben jij ooit al zo geweest naar andere mensen toe? Zou Jezus niet zo geweest zijn?

Hurtado (5)

Alberto Hurtado sj is de meest recent heilig verklaarde jezuïet. Een heerlijk man. Door zijn woorden, maar vooral door zijn daden.

Gestorven in het midden van de vorige eeuw in Chili, geniet hij tot op vandaag van een onwaarschijnlijke populariteit in zijn vaderland. Men houdt gewoon van die man. “Een bezoek van God aan Chili”, zo kwalificeerde Paus JP II zijn persoon bij de zaligverklaring in 1994.

De komende tijd geef ik u een bloemlezing uit zijn teksten.

Zin van het leven

Kijk en luister naar Alberto in levende lijve. De vertaling van dit stukje homilie vindt u hieronder.

Wat is de zin van het leven? Waarom is de mens op de Aarde?

De verschillende filosofische systemen proberen antwoorden te geven.
Het is armoe troef. Ze bevredigen ons hart niet.

Het christendom, daarentegen, geeft ons een heel troostend antwoord.
De mens is op Aarde omdat Iemand van hem hield: God.

De mens is op Aarde om te beminnen en om bemind te worden.

Als je liefdevol kijkt, zoals je het waarschijnlijk wel doet,
naar het werk van God in de natuur: de sterren in de nachtelijke hemel,
de besneeuwde bergen of de groene velden, dan stel je je de vraag:
“maar waarom is dit allemaal zo mooi?

Het antwoord is steeds hetzelfde:
omdat er Iemand is die van ons gehouden heeft, zoals de beste van de
vaders houdt van zijn kinderen en ons een mooie wereld heeft willen
geven.

Alberto Hurtado sj

Prechristelijk

Het is bijna een gemeenplaats geworden om onze cultuur te bestempelen als “post-christelijk”. Ook onder christenen.

Vanuit socio-cultureel of historisch perspectief is er van alles te zeggen voor een dergelijke analyse. Ook al vraagt die heel wat nuancering.

Vanuit gelovig perspectief is een dergelijke omschrijving evenwel problematisch. Het impliceert immers dat de blik in de eerste plaats gericht is op het verleden en niet op de toekomst.

Amadeo Cencini, een Italiaans pastoraaltheoloog schrijft hieromtrent het volgende:

“Het gaat om de manier van kijken naar de realiteit, ook de pastorale realiteit, waar deze niet langer in een postchristelijke maar in een prechristelijke logica gezien wordt. Eerst moeten we overtuigd zijn dat we een prechristelijk tijdperk beleven, niet een postchristelijk. … Het vraagt de innerlijke beschikbaarheid om iets op te bouwen en niet alleen te bewaren of beschermen wat al verworven is.

Het vraagt vooral de moed voor een nieuwe evangelisatie zowel van wie het geloof van weleer verloren heeft als voor wie nog niet genoten heeft van het geschenk van het geloof. En dat, zoals Benedictus XVI zegt terwijl hij Johannes Paulus II citeert: “omdat we kunnen en mogen geloven ... dat God een nieuwe lente aan het voorbereiden is voor de christenen. (Redemptoris Missio, 86)”

Hurtado (4)

Alberto Hurtado sj is de meest recent heilig verklaarde jezuïet. Een heerlijk man. Door zijn woorden, maar vooral door zijn daden.

Gestorven in het midden van de vorige eeuw in Chili, geniet hij tot op vandaag van een onwaarschijnlijke populariteit in zijn vaderland. Men houdt gewoon van die man. “Een bezoek van God aan Chili”, zo kwalificeerde Paus JP II zijn persoon bij de zaligverklaring in 1994.

De komende tijd geef ik u een bloemlezing uit zijn teksten.

Gerechtigheid

“Gerechtigheid levert weinig eer op. Van alle deugden is ze de nederigste. Je kan er prat op gaan aalmoezen te geven. Maar niet dat je niemand gedood hebt, noch dat je je schulden betaalt … Dat hoor je nu eenmaal te doen.

Nochtans is de gerechtigheid een moeilijke deugd. Het beoefenen ervan vraagt veel rechtlijnigheid en nederigheid. Veel mensen doen liefdadigheidswerken, … Maar vaak laten diezelfde mensen het enige na dat ze eigenlijk zouden moeten doen : hun werknemers een loon betalen dat volstaat om menswaardig te leven.

Je hebt mensen die er van genieten hun ondergeschikten te overstelpen met hun goedheid, maar die hen de meest elementaire gerechtigheid weigeren. En dan zijn ze verwonderd dat hun personeel alles wat hun goedhartige baas voor hen doet niet weet te appreciëren; … .

Wie zich superieur voelt neemt graag een paternalistische houding aan. Dit geeft een heerlijk gevoel van gezag. De gerechtigheid maakt dit gevoel eenvoudigweg kapot en plaats de persoon op voet van gelijkheid met wie hij beschouwde als zijn minderen. Maar de mens, …, verlangt geen goodwill, wel gerechtigheid, erkenning van zijn rechten, van zijn gelijkwaardigheid als persoon. …

Dit is geen liefde ; wel haar karikatuur. Liefde begint pas waar gerechtigheid heerst. “

Alberto Hurtado sj

Mission

Gisteren, 27 oktober 2009, heeft « katholieknederland.nl » de film « The mission » verkozen tot beste katholieke film. Deze film uit 1986 vertelt de dramatische geschiedenis van de jezuïetenmissies (de zogenaamde reducties) bij de Guarini-indianen.

Het is een prachtverhaal. Muziek, heel mooie muziek, staat centraal in deze film. Dit was ook historisch zo in dit avontuur dat zich afspeelt in de 18de eeuw.

Schoonheid kan ontroeren, samenbrengen, stil maken, uitzuiveren, bevrijden, kracht en vreugde geven … Maar om de mens te redden is meer nodig : wederzijdse kennis, respect, rechtvaardigheid, het goede voorhebben voor de ander … Het is de liefde die redt.

Onderstaande fragmenten uit « The mission » illustreren de kracht maar ook de ontoereikendheid van de schoonheid als deze niet samen gaat met liefde.

1) Trailer van « The mission » : de hobo van Father Gabriel



2) Dezelfde muziek maar met beelden van een orkest, olv componist Ennio Moriconi himself



3) Scène van een zingend kind dat met een papegaai wordt vergeleken

Hurtado (3)

Alberto Hurtado sj is de meest recent heilig verklaarde jezuïet. Een heerlijk man. Door zijn woorden, maar vooral door zijn daden.

Gestorven in het midden van de vorige eeuw in Chili, geniet hij tot op vandaag van een onwaarschijnlijke populariteit in zijn vaderland. Men houdt gewoon van die man. “Een bezoek van God aan Chili”, zo kwalificeerde Paus JP II zijn persoon bij de zaligverklaring in 1994.

De komende tijd geef ik u een bloemlezing uit zijn teksten.

Houden van Jezus

Houd van Jezus Christus. Laat je steeds meer grijpen door zijn persoon, tot je laatste ademstoot.

Laat Hem, elke dag meer, volledig de focus zijn van jouw gedachten, het bindmiddel van je kennis, het praktische doel van wat je ook studeert.

Bidden met Jezus Christus, Jezus Christus kennen, houden van Jezus Christus met een steeds groeiende hartstocht en konsekwent met jezelf.

Laat dit de waardigheid zijn van je leven, de kracht, de bemoediging, de vreugde, het vermogen dat je vruchtbaar maakt.

Laat dit alles Jezus Christus zijn.

Alberto Hurtado sj

Vleugels

Leren de vleugels uitslaan. De vaste veilige grond durven verlaten. Je toevertrouwen aan de stroom van het leven. Merken dat het lukt.

Beetje bij beetje. Op je eentje. En vooral samen met anderen.

Heerlijk als je daar even getuige van mag zijn.

.

Hurtado (2)

.
Alberto Hurtado sj is de meest recent heilig verklaarde jezuïet. Een heerlijk man. Door zijn woorden, maar vooral door zijn daden.

Gestorven in het midden van de vorige eeuw in Chili, geniet hij tot op vandaag van een onwaarschijnlijke populariteit in zijn vaderland. Men houdt gewoon van die man. “Een bezoek van God aan Chili”, zo kwalificeerde Paus JP II zijn persoon bij de zaligverklaring in 1994.

De komende tijd geef ik u een bloemlezing uit zijn teksten.

Oproep tot jonge mensen

Jij die nederig en oprecht
in je leven de sporen van God ontdekt,
denk eens goed na.

Al je talenenten,
je sociale gedrevenheid, je geraaktzijn door het Evangelie,
je gave om te motiveren en te organiseren,
je inlevingsvermogen, het gemak waarmee je kan bidden…

Dat alles heb je niet gekregen om zelfingenomen op je lauweren te rusten,
opdat anderen je zouden bewieroken;
het is ook geen reden om je zelfvoldaan boven de anderen te plaatsen.

Je hebt ze gekregen opdat het krachtige middelen zouden worden
om je ten dienste te stellen van de anderen.

Als je op een goede dag geroepen wordt
om iets groot en edelmoedig te doen,
aarzel dan geen ogenblik!

Alberto Hurtado sj

Legola

Je moet het maar bedenken: het leven van Ignatius van Loyola in lego.

Grappig en spiritueel tegelijk. Er staat wat haar op het Latijn van de makers maar ze hebben echt wel iets begrepen van het de ervaring van Iñigo.

Hurtado (1)

Gisteren gaf ik een voordracht over de heilige Alberto Hurtado sj, de meest recent heilig verklaarde jezuïet. Een heerlijk man. Door zijn woorden, maar vooral door zijn daden.

Gestorven in het midden van de vorige eeuw in Chili, geniet hij tot op vandaag van een onwaarschijnlijke populariteit in zijn vaderland. Men houdt gewoon van die man. “Een bezoek van God aan Chili”, zo kwalificeerde Paus JP II zijn persoon bij de zaligverklaring in 1994.

Zijn passie voor Jezus maakte hem tot een onvermoeibare bestrijder van onrecht en armoede. Maar ook van het traditionele paternalisme in het Chili van de jaren 40 van de vorige eeuw. Getuige hiervan onderstaande anecdote.

Tijdens een vergadering vroeg een dame hem of de armen waarvoor Alberto Hurtado zich zo inzette dan op zijn minst toch dankbaar waren. Pater Hurtado ontstak in een heilige woede:

"Dankbaar waarvoor, Mevrouw? Hebben wij het recht om dankbaarheid te verwachten omdat we een mens, een van onze medebroeders, een schepsel dat nergens schuld aan heeft uit de viezigheid vandaan halen door hem onderdak, eten en opvoeding te geven? Heeft u er een idee van wat het betekent om met zijn vijven in één bed te slapen, Mevrouw. Weet u wat het betekent als je je moet voeden met de restjes die u in de vuilnisbak werpt?"

De komende dagen zal ik nog enkele citaten van Hurtado aanbieden.

Zoeken

De voorbije dagen heb ik nogal wat tijd doorgebracht met een groep studenten en vervolgens met oudere religieuzen. Met beide “categorieën” hebben we gewerkt rond ignatiaanse spiritualiteit. Mensen die eerder aan het begin staan én mensen die het grootste deel reeds achter zich hebben. Zo goed als onbeschreven bladen én boeken met reeds heel wat tekst. Even verschillend als gelijklopend … Uitzonderingen niet te na gesproken.

Er is honger; veel honger. Er is verlangen naar authenticiteit en betrokkenheid. Wie is God, en, vaak met meer schroom, wie is Jezus? Er is vraag naar duidelijkheid en tegelijk respect voor de persoonlijke zoektocht. Jongeren of ouderen, we zijn schatplichtig aan dezelfde cultuur.

Eigen aan jongeren lijkt mij een grote openheid en onbevangenheid. Alles is mogelijk. De beperkte ervaring kan maken dat er weinig kritische afstand is of dat het deur plots kan dichtgaan. De vreugde en de vervulling als iets van het mysterie wordt gesmaakt kunnen des te intenser zijn.

Wat mij treft bij de oudere zusters is dat hun lange ervaring hen kan toelaten om van alle hout pijlen te maken. Er kan een kwaliteit van luisteren en voelen bestaan die zelf in onhandige of gebrekkig uitgedrukte bewoordingen de sporen naar verborgen parels weet te ontdekken. De vertrouwdheid met het spirituele discours kan ook leiden tot een relatieve immuniteit tav wat anders is dan het vertrouwde of verwachte.

Jong of oud, we blijven zoekende en tastende mensen. Groot en klein tegelijk tov de oneindigheid van God.

Stilte

Tijdens een stilte-WE met studenten hielden we een middagmaaltijd in stilte. Na afloop zei een meisje dat het niet spreken haar, tot haar eigen verwondering zo’n deugd had gedaan. Het was bijna als een bevrijding. Niet “moeten” spreken. Gewoon samen kunnen zijn en elkaars stille aanwezigheid smaken.

Zonder het te beseffen had ze even iets kunnen ervaren van het waarom van de stilte van de monniken. De monniken zwijgen immers niet alleen om beter tot gebed te kunnen komen.

Het eigene aan het monastieke leven is dat de contemplatieven heel dicht op mekaar leven. Elke dag samen in de kapel, in de refter, op de werkvloer, in de studieruimte … 7 dagen op 7, het jaar rond. Steeds met dezelfde mensen. Mensen die je, op de koop toe, niet gekozen hebt. De regel van de stilte functioneert tot op zekere hoogte als bescherming. De stiltezones maken dit zo intense samenleven op lange termijn draaglijk: je hoeft niet steeds van alles aan mekaar te vertellen of, omgekeerd, te beluisteren. Of je er aan toe bent, of niet.

Misschien de moeite waard om ook eens te proberen bij u thuis?

Tetlow

Joe Tetlow sj is een Amerikaanse medebroeder. Hij is een van de grootste kenners van de ignatiaanse spiritualiteit.

In onderstaande video legt hij glashelder uit wat de bedoeling is van geestelijke begeleiding. In het bijzonder heeft hij het over de voorwaarden opdat deze zinvol zou zijn. In hoofde van de begeleide, maar ook in hoofde van de begeleider.

Huronen

Vandaag, 19 oktober, herdenkt de Kerk de Canadese martelaren: Jean de Brebeuf, Noel Chabanel, Antoine Daniel, Charles Garnier, Rene Goupil, Isaac Jogues, Jean de Lalande, en Gabriel Lalemant. Het gaat over een groepje jezuïeten dat in het midden van de 17de eeuw begonnen was met de evangelisering van de Huronen. Ze zijn op gruwelijke wijze om het leven gebracht door de Irokezen, de aartsvijanden van de Huronen.

Jarenlang hebben deze mannen in onmogelijke omstandigheden geleefd en gewerkt. Met een aan zekerheid grenzend vermoeden zagen ze hun marteldood naderen. Niettegenstaande de angst en de voortdurende vernederingen getuigen hun brieven van een danig intens geloofsleven dat zij in het diepste van hun hart rust en vreugde kenden.

Beide onderstaande citaten komen uit de brieven van Paul Le Jeune sj, een medebroeder van de martelaren die het overleefde.

“Drie stevige gedachten troosten een goed hart dat verblijft in de enorme wouden van het Nieuwe Frankrijk of tussen de Huronen. De eerste is: “Ik ben daar waar God mij heeft gezonden, waar hij mij als het ware bij de hand heeft geleid, waar Hij bij me is en waar ik enkel maar Hem zoek.” De tweede is wat David zegt: “In de mate dat ik pijn lijd voor God, verheugen zijn goddelijke vertroostingen mijn ziel.” De derde, dat je nooit een kruis, of nagels of doornen vindt zonder dat je, als je goed kijkt, Jezus Christus vindt in het midden. Welnu, kan je er slecht aan toe zijn als je in het gezelschap vertoeft van de Zoon van de levende God?

Als ik me belaagd weet door levensgevaarlijke golven, eindeloze wouden en duizend gevaren, dan moet ik denken aan dit kostbare woord van de heilige martelaar Ignatius van Antiochië : “Nunc incipio esse Christi discipulus , het is vandaag dat ik echt begin te behoren tot de Sociëteit (Gezelschap) van Jezus.” Want waartoe dienen zoveel oefeningen, zoveel vurige meditaties, zoveel hartstochtelijke verlangens als men ze niet tot uitvoering brengt; het oude Frankrijk is inderdaad geschikt om goede verlangens te doen opkomen, maar het nieuwe Frankrijk is geschikt voor de uitvoering ervan; wat je verlangt in het oude Frankrijk is datgene wat je doet in het Nieuwe.

Versterving

Een oud ignatiaans zustertje zei me: “Als jonge zusters leerden wij niet wat de onderscheiding van de geesten was. Onderscheiden kwam er niet veel aan te pas. Dat leren onze jonge zusters nu wel. Maar wij hebben wel ascese geleerd. En dat gebeurt nu veel minder.”

Ik denk dat die ouder zuster gelijk heeft. Na het Tweede Vaticaanse Concilie zijn we veel van de traditionele ascetische oefeningen kwijtgespeeld in onze Kerk. Als kind leerde ik nog het woord versterving: “afsterven” aan datgene wat niet essentieel is, ttz, wat je ten gronde niet dichter brengt bij God. Ascese, niet als doel op zich, maar wel als leerschool van ware vrijheid.

Ignatius was een onwaarschijnlijk vrij iemand. De – aanvankelijk zwaar overdreven – verstervingen die hij zichzelf zijn leven lang oplegde waren hier niet vreemd aan. Het maakte dat hij ook ten volle ja kon zeggen aan datgene wat hij doorheen de onderscheiding op het spoor kwam als Gods verlangen voor hem. In de ignatiaanse traditie, net zo goed als in de ruimere christelijke traditie, gaan onderscheiding der geesten en ascese hand in hand.

Heel voorzichtig aan is onze cultuur terug iets aan het ontdekken van de ascese. Denk maar aan topsporters. Of nog, de hongerkuren waar mensen toe bereid zijn voor hun lijn.

Het dreigt wel beperkt te blijven tot de ik-sfeer. Ascese is maar ten volle bevrijdend en dus humaniserend in de mate dat ze de persoon net los kan maken van zichzelf om hem/haar te openen voor de ander.

Vis

De monnik probeert het op alle mogelijk manieren; bij dag en bij nacht; op zijn eentje en samen met anderen; binnen de abdijmuren en erbuiten.

Zolang hij zelf de hand wil leggen op de vis, ontsnapt hij.

Het is pas als de monnik aanvaardt om door de vis zelf geleid te worden dat hij krijgt wat hij verlangt: de hemel. En wel in overvloed.

Ogen

“De schoonheid zal de wereld redden”, stelde Dostojewski.

Wat is schoonheid, als het gaat over mensen? Is de ene mens mooier dan de ander? De ogen staan niet alleen centraal in het gelaat. Ze kunnen op een bijzondere wijze toegang verlenen tot de schoonheid van een mens.

In onderstaande video van Philip Scott Johnson over 500 jaar portretkunst van vrouwen zijn de ogen alvast begin en einde.

Film

Het vorig WE gaf ik samen met enkele medebroeders een retraite met als thema: “Geestelijke Oefeningen en film”. Het visuele neemt een belangrijke plaats in in het ignatiaanse gebed. Beeldmateriaal, door zijn dynamisch karakter, kan een uitstekende opstap zijn naar gebed met evangelieverhalen.

Niet zo verwonderlijk dat PP Rubens de Geestelijke Oefeningen heeft gedaan. De barok is sterk beïnvloed door de Geestelijke Oefeningen.

In de 17de eeuw had men weliswaar nog geen film. Maar aan creativiteit ontbrak het niet. Onderstaande reportage en bovenstaande beelden vond ik op www.katholieknederland.nl.

Elke avond is in Il Gesù, de moederkerk van de jezuïetenorde in Rome, een lichtshow te bekijken die de verheerlijking van Sint Ignatius van Loyala voorstelt.

Elektronisch
De show (zie foto's onder) dateert al van 1699 en werd ontworpen door jezuïet en kunstenaar Andrea Pozzo. Alleen bij speciale gelegenheden werd zijn installatie boven het graf van Ignatius aan de gelovigen in werking gesteld. Maar nu het oude systeem van touwen en katrollen is vervangen door een elektronisch mechanisme en het koor door een cd is de verheerlijking van de stichter van de jezuïetenorde nu dagelijks aanschouwelijk gemaakt.

Barokmuziek
Om 17:30 uur precies start de barokmuziek en klinkt een stem die de geestelijke oefeningen van Ignatius declameert. Dan gaan de lichten een voor een aan. Toeristen, pelgrims of gelovigen die voor de biecht zitten te wachten worden stap voor stap meegenomen naar het grote moment.

Zilveren beeld
Er klinken steevast geluiden van verwondering door de barokkerk als het grote doek met de afbeelding van Sint Ignatius die zich bij Christus in de hemel meldt, plots zakt. Achter het doek komt het beroemde standbeeld van de heilige tevoorschijn, dat wil zeggen een kopie. Het originele beeld van zilver en goud werd onder Napoleon omgesmolten om er belasting mee te kunnen betalen.

Zachtheid

Onderstaand getuigenis komt van Louis Conçalves Da Câmara sj. Hij heeft lange tijd samengeleefd met Ignatius in Rome. In zijn Gedenkschriften beschrijft hij hoe Ignatius concreet leefde en werkte. Onderstaand citaat gaat over de kunst van het gesprek.





5 maart 1555

Onze vader heeft de gewoonte om geen beroep te doen op de gehoorzaamheid voor alles wat hij kan bekomen met zachtheid zonder gebruik te maken van de gehoorzaamheid. Welintegendeel. Indien hij kan bekomen dat iemand iets doet omdat hij er zelf voor kiest en niet omdat hij gemerkt heeft dat de Eerwaarde daartoe neigt, dan verkiest hij dit ruimschoots.

Dat iemand iets doet omdat hij de voorkeur opgemerkt heeft maar zonder dat het hem opgedragen is, dat bevalt hem veel meer dan dat hij het zelf moet opdragen.

Zo ook, ten slotte, voor dezelfde reden, wanneer de zaak wordt opgedragen, zonder dat er beroep moet worden gedaan op de gehoorzaamheid.

Vertellen

Onderstaand getuigenis over Ignatius van Loyola komt van Louis Conçalves Da Câmara sj. Hij heeft lange tijd samengeleefd met Ignatius in Rome. In zijn Gedenkschriften beschrijft hij hoe Ignatius concreet leefde en werkte. Onderstaand citaat gaat over de kunst van het gesprek.

26 februari 1555
De Vader spreekt aldus: hij beperkt er zich toe de zaken te vermelden, in heel weinig woorden. Hij geeft geen commentaar bij de dingen. Hij beperkt zich tot het vertellen. Zodoende geeft hij de kans aan hen die naar hem luisteren om zélf na te denken en om de besluiten te trekken uit de premissen; op die manier overtuigt hij op bewonderenswaardige wijze, zonder enige voorkeur voor het een of voor het ander te tonen. Hij beperkt er zich toe om eenvoudig weg te vertellen.

Zijn kunst bestaat hierin dat hij alle essentiële punten aanraakt die kunnen overtuigen en dat hij alles wat bijkomstig is terzijde laat, naargelang hem dit passend lijkt. En zijn manier van converseren gaat gepaard met zoveel goddelijke gaven dat het echt wel moeilijk is om het te beschrijven.

Generatiekloof

Ja de geneneratiekloof bestaat wel degelijk. En wel in beide richtingen; soms toch …

Tijdens een aperitief-gesprek vertelde een oudere dame me over de tijd dat ze «in kennis» was met haar man. «We waren heel braaf. En als we al eens iets stouter waren geweest, dan gingen we ‘s anderendaags biechten. Dat is nu gelukkig anders. Stel je voor, vroeger moest je eerst biechten vooraleer je mocht trouwen.»

Aan het gesprek nam ook een studente deel, een belijdende christen. Haar spontane, licht verongelijkte, reactie was dat zij vast van plan was om het sacrament van de verzoening te vragen vóór haar huwelijk.

Er komt een nieuwe generatie van christenen aan. Zij zijn niet beladen met moeizame herinneringen aan een verdwenen kerkcultuur. Met onbevangenheid en nieuwsgierigheid staan zij open voor de rijkdom van de katholieke christelijke traditie.

Toegegeven, die jongeren zijn minder dik gezaaid in de ontkerstende Lage Landen dan in onze buurlanden. Maar het zijn geen wereldvreemde wezens. Ze zijn de Kerk van morgen.

Onweerstaanbaar

Vandaag wordt “onze” pater Damiaan in Rome heilig verklaard. Ik ga er van uit dat u hem reeds kent.

Samen met hem wordt onder meer ook Jeanne Jugan (°1792 +1879), stichteres van de Kleine zusters der armen, heilig verklaard. Ik was nog geen 18 toen ik voor het eerst van haar hoorde. Als student was ik verschillende jaren vrijwilliger in het “Maagdenstraatje” in Gent, in een bejaardentehuis van deze congregatie die zich, wereldwijd, richt tot behoeftige bejaarden.

Een van de redenen waarom ik daar zo vaak op zondagmorgen heen ging, was de aanwezigheid van Sister Brigit, een Iers zustertje uit Tipperary. Ik ben er nooit achter gekomen hoe oud ze was. Ze was zo ingepakt in haar habijt dat je enkel maar haar aangezicht kon zien. En dat was steeds één grote glimlach. Ik kan me niet herinneren ooit iemand ontmoet te hebben die zo goed was als zij. Altijd enthousiast in de weer; niets voor zichzelf, een al liefde voor iedereen; een gegeven vrouw; het gelukkigste mens op de wereld. Onweerstaanbaar.

In die jaren kreeg ik een biografie te lezen van Jeanne Jugan. Het enige wat ik me daarvan herinner is dat zij, enkele jaren nadat zij haar congregatie gesticht had, brutaal opzij werd gezet door een jaloerse biechtvader. Tot aan haar dood mocht ze haar klooster niet meer buiten komen. Die fameuze priester, Le Pailleur genaamd, liet zich voortaan doorgaan als de heroïsche stichter van dit nieuwe werk dat zich wereldwijd ontwikkelde. Het is pas jaren na haar dood dat Jeanne Jugan als stichteres zou worden erkend.

Ik ben haar dankbaar. Langs Sister Brigit om heeft zij de jonge man die ik toen was aan den lijve doen ervaren dat het Evangelie dé Blijde Boodschap is waarop je je leven kan bouwen.

Stof

De voorbije dagen kwamen 30 benedictijnerabten samen in de abdij van “Le Bec-Hellouin”. Het onderwerp van hun bijeenkomst was de impact van het internet op het contemplatieve leven.

Een van de abten stelde : “Het echte gevaar voor de monikken is niet zozeer het morele aspect, maar wel de snelheid van de communicatie en de relaties, die als fijn stof tussen het monastieke leven verglijden.”

Nog maar pas konden we lezen dat het niet langer de pornografische sites zijn die het drukst bezocht worden op het internet maar wel de sociale netwerken (facebook, netlog …): onmiddellijk met al je “vrienden” in contact staan en communiceren wanneer je maal wil.

Internet heeft totaal nieuwe vormen van communicatie mogelijk gemaakt. Een enorme vooruitgang. Maar het komt de komt de kwaliteit van de communicatie niet noodzakelijk ten goede.

“Non multa sed multum”, zei de heilige Jan Berchmans sj in de 16de eeuw. Niet véél maar zéér.

Het is niet veranderd.

Bomen

Deze dagen hebben we Joseph op bezoek. Joseph is een Indische jezuïet. Hij woont en werkt in het Noordoosten van India. Hij is uitgenodigd door de Universiteit van Antwerpen om samen te werken met de economiefaculteit. In India heeft de Sociëteit 26 universiteiten, waaronder 11 business schools. Er zijn meer dan 100 colleges. Ook hebben we er twee eigen filosofaten en twee theologaten voor de opleiding van jonge jezuïeten. Anders gezegd, het groeit en bloeit daar. Niet enkel in het onderwijs trouwens.

Tijdens het ontbijt vertelde Joseph honderduit. Ook over de weerstand.

De christenen in de streek waar Joseph thans woont hebben het niet voor de wind. Door de gewelddadige vervolging van de voorbije tijd, is meer dan helft van de 100.000 christenen er op de vlucht gegaan. Het hindoefundamentalisme is over zijn hoogtepunt heen. Maar het het soms heel agressieve proselytisme van protestantse sekten wordt duur betaald, ook door de katholieken.

We hadden het ook over het contemplatieve leven in India. Er zijn nogal wat vrouwelijke contemplatieven, in het bijzonder karmelietessen. Maar weinig mannelijke contemplatieven. Wat wel aardig lijkt te lukken zijn christelijke ashrams, omdat die aansluiten bij een oude Indische traditie. Ze zijn wel heel persoonsgebonden.

Ik stelde de vraag hoe dit te verklaren was. Het antwoord op deze vraag was niet zo duidelijk voor Joseph. Het feit dat het religieuze zo omnipresent is, terwijl er een enorme materiële en socio-culturele ellende blijft bestaan, leek hem wel een element van verklaring. In India heeft men in de eerste plaats nood aan mensen die de hand aan de ploeg slaan.

Zelf opperde ik de mogelijkheid dat het misschien nog te vroeg was in de ontwikkeling van de Indische Kerk om een uitgebreid contemplatief leven te hebben. Met een minzaam Indisch lachje gaf Joseph me te kennen dat hij niet overtuigd was van dit argument.

Meteen daarna bleek dat hij een Syro-Malabaar was, uit Kerala. De evangelisatie van deze “Thomaschristenen” gaat terug op de … 3de eeuw. Om het op zijn Antwerps te zeggen: “Toen zaten wij hier nog in de bomen!”.

Bis

Eergisteren was de "avant-première" geen succes. Het mag dan wel eenvoudig zijn om YouTubes te maken. Zó eenvoudig is het nu ook weer niet. Heb ik tot mijn en uw schade en schande mogen vaststellen.

Nu zou het wel moeten lukken.

Graag dus drie video’s met actuele geschiedschrijving van het jezuïetenhuis Lerkeveld in Heverlee, officieel “Filosofisch en theologisch College” genaamd. Alles sappig verteld door medebroeders-ooggetuigenn. Met luciditeit en nederigheid, maar ook met de nodige – al dan niet lekker droge – humor en anecdotes.

U vindt ze alle drie samen op het Jezuïetenkanaal Of afzonderlijk: deel I, deel II en deel III .

Helend

Geloof is geen therapie. Maar geloof kan wel helend werken. Niet voor niets staan de evangelies vol van genezingsverhalen.

Onderstaand lied van de Ier Liam Lawton hoort thuis in de categorie van wat in de Angelsaxische wereld “healing songs” (helende liederen) wordt genoemd.

U kan luisteren en kijken naar de (een beetje barokke) video. Indien u verkiest enkel naar het lied te luisteren klik dan hier en klik vervolgens op het pijltje meteen boven “Escuchar aqui”.




The Cloud’s Veil
Text and music by Liam Lawton

Even though the rain hides the stars,
even though the mist swirls the hills,
even when the dark clouds veil the sky,
You are by my side.

Even when the sun shall fall in sleep,
even when at dawn the sky shall weep,
even in the night when storms shall rise,
You are by my side, You are by my side.

Bright the stars at night
that mirror heaven’s way to you.
Bright the stars in light
where dwell the saints in love and truth.

Deep the feast of life
where saints shall gather in deep peace.
Deep in heaven’s light
where sorrows pass beyond death’s sleep.

Blest are they who sing
the fellowship of saints in light.
Blest is heaven’s King.
All saints adore the Lord, Most High.

Postmodern

Het is moeilijk om met jongeren – en minder jongeren - rechtstreeks in gesprek te gaan over God. Dit geldt a fortiori voor Jezus. Nalv een vormingssessie over ignatiaanse spiritualiteit en pedagogie deed iemand me opmerken dat de persoon van Ignatius van Loyola best goed kan “verkocht” worden. Door zijn moderniteit, zijn herkenbaarheid, zijn menselijkheid, de ups and downs die hij gekend heeft …

Is het niet net daarom dat de Katholieke Kerk zo’n sterke traditie van heiligenverering heeft uitgebouwd?! Mooie en aantrekkelijke mensen in de schijnwerper plaatsen. Het is gewoon leuk om stevige levensverhalen te horen. Het verschil tussen deze heiligen en de nepheiligen die onze cultuur ons probeert op te dringen is dat deze echte heiligen je bovendien nog iets kunnen bijleren: hoe gelukkig worden, hoe geluk delen, hoe meer leven en beminnen … Niet aan de oppervlakte en voor eventjes. Maar in de diepte en duurzaam.

De kunst en de uitdaging is om te vertrekken van die menselijkheid om vervolgens vérder te gaan en door te stoten naar de gelovige dimensie. Even voorzichtig en respectvol als duidelijk en expliciet. Heerlijk postmodern.

Stel je even voor. Binnenkort wordt de “grootste Belg” heilig verklaard!

Metro

“Waarom zou ik je rugzak hebben?” antwoordde de vader geërgerd aan zijn 15-jarige zoon.

Op het perron van het Parijse metrostation Denfert Rocheraud stond een Amerikaans toeristengezin met drie kinderen. Het metrostel denderde al weg toen de zoon van 15 jaar tot de vaststelling kwam dat zijn rugzak ontbrak …

Denfert Rocheraud is de plaats waar je de sneltrein neemt naar de luchthaven. Voor de vader was de analyse snel gemaakt. Te laat om wat dan ook nog te ondernemen. Kijkend op zijn uurwerk maande hij zijn gezin aan om verder te stappen. De jongen zakte door de knieën, armen over het hoofd en barstte net niet in het snikken uit. Dat deed zijn kleine broer wel. De moeder kwam naast de jongen zitten, gaf hem een knuffel en stapte samen met hem richting sneltrein.

Twee minuten had het geduurd. Het volgend metrostel kwam er al aan.

Bedrog

Aan de Antwerpse universiteit zijn een goede 500 jongeren begonnen aan het eerste bachelor in de rechtsgeleerdheid. De cursussen zijn nu opgestart. Zo ook het vak “Juridische argumentatieleer”.

De eerste les werd gegeven door een aankomend professor die tevens advocaat is. Hij had op zijn minst de verdienste om open te spreken – of moet ik zeggen getuigen – over zijn visie op het beroep van advocaat. “Als je je niet kan verzoenen met het vooruitzicht om regelmatig te liegen, om drogredenen te gebruiken en om de waarheid naar je hand te zetten, beste studenten, dan verlaat je nu best het auditorium.”

Het is waar dat een advocaat ingehuurd wordt om de belangen van zijn cliënt te verdedigen. Het is zijn taak om met adequate juridische knowhow het dossier van zijn opdrachtgevers zo deskundig mogelijk te verdedigen bij de magistraten. Een geneesheer doet iets analoogs als hij een ziekte bestrijdt.

Het is geweten dat sommige advocaten weinig gewetensvol zijn en niet terugdeinzen voor leugen. Maar insinueren dat bedrog structureel deel uitmaakt van de normale werkwijze van de advocaat is dit mooie beroep onwaardig.

Het is schokkend dat jonge mensen aan het begin van hun studie van het “recht” een dergelijke eenzijdige en opportunistische visie krijgen opgedrongen door iemand die in een gezagspositie staat tov hen. Onze jongeren verdienen beter.

Gelukkig waren er een aantal studenten die de eer aan zichzelf hielden en opstapten.

Ík

• Het reddingsplan voor Wall Street : 700 miljard dollar
• De oorlog in Irak; 600 miljard dollar
• Het reddingsplan van de EU: 200 miljard euro
• Eten geven aan elk hongerig schoolkind gedurende één jaar: 3 miljard dollar.

Moraliseren op de kap van “de anderen” brengt weinig aarde de dijk.

Zinvoller is de vraag te stellen: wat doe ík, met mijn tijd en met de middelen die ík heb? Welke zijn mijn prioriteiten? Voor welke wereld kies ík, met wie ík ben en wat ík heb?

Profielen

In een toespraak van 1979 noemde de toenmalige Algemene Overste van de Sociëteit van Jezus, Pedro Arrupe sj, 5 profielen van mensen die niet thuishoren bij de jezuïeten.

Je merkt dat er intussen al 30 jaar verstreken zijn. Maar, a contrario, schetst het onrechtstreeks wel een interessant beeld van waar het bij de navolging van Christus wel op aan komt.

1. De eeuwige tegenspreker

2. De vakman die alleen maar denkt aan professionalisme en carrière en die de innerlijke gedrevenheid uit het oog verliest

3. De persoon zonder realiteitsbesef die meent dat de “normale” regels van tijd, geld … niet gelden voor hem

4. De politieke activist die volledig opgaat in ideologie

5. De traditionalist die zich opsluit in een vernauwde horizon.

Creatief

Gewoontegetrouw ontmoette Benedictus XVI de voorbije 26ste september 2009 de pers in het vliegtuig dat hem naar Praag vloog voor een officiëel bezoek.

Tsjechië is een van de meest geseculariseerde landen van Europa. Aan de paus werd gevraagd hoe de Kerk, als minderheid, op een efficiënte wijze kan bijdragen aan het gemeenschappelijke goed van het land.

Ziehier het antwoord.

“ Ik zou zeggen dat het normalerwijze de creatieve minderheden zijn die de toekomst bepalen. Daarom moet de Katholieke Kerk beschouwd worden als een creatieve minderheid die een erfenis heeft van waarden die niet behoren tot het verleden maar die een levende en actuele werkelijkheid zijn. De Kerk moet deze actualiseren en aanwezig zijn in het publieke debat, in onze strijd voor een waar begrip van vrijheid en vrede.

Op deze manier kan zij een bijdrage doen in verschillende domeinen. Ik denk dat het eerste domein precies de intellectuele dialoog is tussen agnosten en gelovigen. Elk van beiden heeft de ander nodig: de agnost kan er niet tevreden mee zijn niet te weten of God al of niet bestaat; hij moet op zoek gaan en de grote erfenis van het geloof op het spoor komen; de katholiek kan er niet tevreden mee zijn te geloven; hij moet nog meer op zoek gaan naar God; en in de dialoog met anderen moet hij God nog meer in de diepte gaan herontdekken. …”

Bezoek

Midden september 2009 kwam Pater Adolfo Nicolás sj, algemene overste van de SJ, op bezoek bij de Ierse medebroeders.

In onderstaande video spreekt pater Generaal zijn hoop uit voor de Westerse Kerk.

Meer in het bijzonder heeft hij het, vanuit zijn ervaring in het Verre Oosten en zijn kennis van het Boeddhisme, over enkele problemen waarmee de Kerk in het Westen wordt geconfronteerd: de “zonde van het rationaliseren”, het formalisme …

Fundamentalistisch

Het “Pleidooi voor respect en waarheidsliefde” van Etienne Vermeersch in Tertio dd 14.9.09 is merkwaardig. In het bijzonder de wijze waarop Vermeersch schriftcitaten gebruikt om zijn stelling kracht bij te zetten dat de joods-christelijke openbaring “de slavernij ten volle goedkeurt en ondersteunt”.

Korte perikopen, soms maar een vers lang, worden aangehaald als onweerlegbaar bewijs; zonder op welke wijze dan ook de historische, religieuze, sociale of culturele context in overweging te nemen of de ruimere traditie waarbinnen deze teksten ontstaan zijn en gelezen worden. Meer in het bijzonder meet hij die fragmenten het gezag aan van “goddelijke openbaring” terwijl in de katholieke Kerk deze kwalificatie voorbehouden is de Heilige Schrift als geheel genomen, en dan nog wel in de lectuur die de Traditie ervan maakt.

Als gelovigen op dergelijke wijze gebruik maken van hun heilige geschriften wordt dit bestempeld als fundamentalistisch.

Radcliffe

De dominicanen zijn op hun best als ze kunnen preken. Timothy Radcliffe is een voormalige Magister Generaal van de dominicanen. Hij is een prachtvoorbeeld van een “predikheer”.

Zijn toespraken zijn een streling voor oog, oor en verstand. In onderstaande video heeft hij het over twee valkuilen waarvoor onze Kerk van de 21ste eeuw zich dient te hoeden: die van de gettovorming en die van de secularisatie.

Gandhi

Weet u welke de meest bezochte pagina’s zijn op www.jezuieten.org? De “In memoriams".

Vreemd? Helemaal niet. Het volstaat er enkele te lezen om te weten waarom die zo in trek zijn. Wat is mooier dan het levensverhaal van een mens die probeert zijn leven te plaatsen in de navolging van Jezus?!

Vandaag wordt in Heverlee pater Michael Windey sj begraven. Hieronder vindt u een korte levensbeschrijving van deze jezuïet die door de VRT werd bestempeld als de Vlaamse Gandhi.

“ De Vlaamse jezuïet en missionaris Michaël Windey, bekend om zijn werk voor de allerarmsten in India, is op 20 september 2009 overleden in Heverlee bij Leuven.

Windey is in 1921 als vierde van twaalf kinderen geboren in het Oost-Vlaamse Buggenhout. In 1938 treedt hij toe tot de jezuïetenorde. Twee van zijn broers doen hetzelfde en drie zusters worden religieuze. In 1946 wordt hij als missionaris naar Brits-Indië gezonden. Hetzelfde jaar overlijdt zijn vader. Slechts na veertien jaar zullen zijn moeder, broers en zusters Michael terugzien. In 1950 wordt hij tot priester gewijd in het Jezuïetencollege van Kurseong.

Pater Windey, geeft eerst geschiedenisles in het Xavier’s College in Ranchi, dan verhuist hij naar het zuiden van Indië in Kodaikanal in Tamil Nadu en legt zijn laatste religieuze geloften af in 1956. Hij vervolgt zijn studies in Allahabad University (1954-55) en in Den Haag (1959-60).

Multitasker
In deze periode sticht Michael de nu welbekende St Xavier’s Social Institute in Ranchi en is de eerste Directeur. Hij geeft colleges Sociologie aan hogescholen en aan de universiteit van Ranchi. Michael is een veelzijdig ‘multitasker’. Hij is directeur van enkele scholen, promotor van Mariacongregaties, en secretaris van de Indiase Bisschoppenconferentie.

Meer ...

Pluralistisch

Voorbije maandag, 21 september, was er onthaaldag aan de Universiteit Antwerpen (UA). Vermits de UA officieel een pluralistische universiteit is werd er, ook op levensbeschouwelijk gebied, een “pluralistisch aanbod” gedaan.

De pastorale dienst organiseerde traditiegetrouw een eucharistieviering in de kathedraal. De vrijzinnige dienst organiseerde een “humoristische conference”, gegeven door een stand-up comedian, Nigel Williams. De omschrijving van de inhoud van deze “activiteit” nam 19 regels in beslag. Ze kan evenwel samengevat worden in vier woorden: “Het christendom belachelijk maken”.

In onze streken is het christendom in crisis. Maar de “georganiseerde vrijzinnigheid” verkeert duidelijk in een nog grotere crisis.

Contrasten

Gisteren was een dag van contrasten. In de voormiddag besloten we een vormingssessie voor en met 25 jonge leerkrachten uit onze colleges. In de namiddag werd de 50ste verjaardag gevierd van ons groot voormalig studiehuis “Lerkeveld” in Heverlee, bij Leuven. Van de jeugd en de toekomst over naar de derde/vierde leeftijd en het verleden. Zo leek het wel. Ik moest even slikken toen ik met een beetje vertraging de viering binnenstapte.

Terugblikkend op deze dag kon ik de zaak wat anders aankijken.

Bij de slotevaluatie, had één van die jonge leerkrachten, onder instemmend geknik van de anderen, gesproken over zijn “vriend” Ignatius. Indrukwekkend, de openheid en het enthousiasme van deze jonge mensen tav onze ignatiaanse spiritualiteit en het daaruit voortvloeiende mensbeeld en opvoedingsmodel.

Tijdens de homilie in Heverlee vertelde Hugo Roeffaers sj dan weer dat Ignatius, aan het einde van zijn leven, eigenlijk vond dat er toen al teveel jezuïeten waren. Hij verkoos een “minima Societas”, een kleine Sociëteit.

Neen, we hoeven niet met veel te zijn. Het is anders leven en werken als je met 20 of met 400 bent. So what?

Krater

In een mededeling van 21 september 2009 heeft de Nasa aangekondigd dat haar satelliet voor de observatie van maankraters (LCROSS) begin oktober zal neerstorten op de Maan in de buurt van de Cabeus A krater, dicht bij de Zuidpool van de Maan. Deze krater is genoemd naar Niccolo Cabeo (1586-1659), een jezuïet die filosoof en wetenschapper was.

In totaal zijn er 35 kraters op de Maan genoemd naar jezuïeten-wetenschappers. Drie van hen waren Belgen, waaronder 2 Antwerpenaars.

Leven

Bij het voorbereiden van een sessie voor jonge leerkrachten stootte ik op dit interview met pater Adolfo Nicolás sj, algemene overste van de SJ. Hij spreekt er tot jongeren die er aan denken om jezuïet te worden. Je kan het ook beluisteren als een aangrijpende oproep tot alle mensen die ten volle willen leven.

Hieronder vindt u een vrije vertaling.

“Er zijn allerhande belangen groepen die dromen verkópen. Het zijn handelaren in dromen. Maar de dromen die ze aanbieden zijn korte en weinigzeggende dromen. Het is onze taak om opnieuw te leren groots te dromen. We hebben dromen nodig die niet te koop zijn. Dromen die je doen zeggen: “Hé, misschien kan ook ik hier wel aan meewerken. Hier is iets voor mij weggelegd.”

De noden in onze wereld zijn zo ongelofelijk groot. Op alle vlak. Dromen van spiritualiteit, van echt leven, van een betere wereld, van samen delen, van gemeenschap vormen, van een nieuwe menselijke waardigheid. Dat moeten onze dromen zijn. Of, beter nog, we moeten onze dromen overbrengen naar deze werkelijkheid. Wat kunnen wij betekenen voor deze wereld?

Denk niet dat het makkelijk zal zijn. … Geen enkele uitdaging, geen enkele echte uitdaging zal ooit makkelijk zijn. Het is moeilijk. Je hebt geen zekerheden meer. We moeten goed beseffen dat de enige zekerheid die ons rest de hoop is. … Onze eigenheid heeft alles te maken met diepgang. Echte diepgang maakt dat je niet meer kan zeggen: “Dit heb ik toch goed gedaan”. Dat is gewoon niet voldoende. Natuurlijk moeten we onze job goed doen. Maar we moeten nog iets anders doen ook. … Als je in het onderwijs staat moet je niet in de eerste plaats mensen klaarstomen om de eersten te zijn aan de beste universiteiten. Maar wel mensen die anders kijken naar de werkelijkheid en naar zichzelf. Als je dát doet, dan sta je echt in de jezuïetentraditie.”

P. Adolfo Nicolás sj
Algemeen Overste van de Sociëteit van Jezus

Rust

In een gezin waar ik te gast was geweest voor het avondmaal, zaten we nog even na te keuvelen. Plots merkten we dat de oudste dochter achter de computer aan het wenen was. De huistaak waar ze verschillende uren aan gewerkt had was door een verkeerde bewerking opgelost in het niets. Geen reservecopie of wat dan ook. Er was maar één oplossing : opnieuw beginnen. Niet leuk als je dat overkomt zondagavond om 8 uur.

Discreet ging de moeder naast haar panikerende kind zitten en bood haar hulp aan. Eerst kwam er weinig reactie. Maar de vriendelijke rust van de moeder bracht het jonge meisje op haar beurt tot rust. Weldra waren beiden naast mekaar druk bezig antwoorden aan het verzamelen. Het leek wel bijna gezellig.

Toen ik ‘s avonds mijn dag overschouwde kwam deze anecdote als eerste naar voor in mijn terugblik. Ik voelde me warm en dankbaar.

Tortelduifjes

Elk jaar bereid ik enkele koppels voor op het sacrament van het huwelijk. Keer op keer een boeiende ervaring.

Maar voor deze “Monsieur le curé” is het plezier er duidelijk van af. Toegegeven, de enigszins uitgerijpte tortelduifjes maken het hem niet makkelijk.

Beoordeel zelf deze "videoreportage".

Angst

Aan de oorsprong van het kwaad in de wereld, ligt angst. Dat schrijft William Barry sj, een Amerikaans specialist van ignatiaanse spiritualiteit. Als dit zo is, moet echte godsdienst een echt antwoord kunnen bieden op de angst. Barry citeert dit aforisme van de theoloog John Macmurray:

De stelregel van de bedrieglijke godsdienst luidt als volgt: “Wees niet bang; vertrouw op God en Hij zal ervoor zorgen dat waar je bang voor bent niet zal gebeuren.” De stelregel van de ware godsdienst is het tegenovergestelde: “Wees niet bang; het is best waarschijnlijk dat datgene waar je schrik voor hebt ook echt zal gebeuren; maar je hoeft er gewoon geen angst voor te hebben.”

Dagelijks

Deze dagen ben ik opnieuw met drie mensen in zee gegaan: drie mensen die begonnen zijn met de Geestelijke Oefeningen in het dagelijks leven. Voor de een eerder als gebedsschool en weg naar geloofsverdieping, voor een ander dan weer met het oog op een levenskeuze.

Zowel voor wie de Oefeningen doet als voor wie ze geeft een uniek en onvoorspelbaar avontuur. “God is anders”. En dus ook Jezus.

Op internet is er een groeiend aanbod om thuis, aan je eigen ritme en op het ogenblik dat je zelf kiest, ignatiaans te bidden. Enkele suggesties:

1. Sacred Space (Ierse jezuïeten): elke dag een ignatiaanse meditatie met het evangelie van de dag. Een kleine twintig talen. Hopelijk weldra ook in het Nederlands.

2. Pray-as-you-go (Engelse jezuïeten): elke werkdag een podcast (combinatie van mooie muziek, stilte en gesproken woord) om te bidden onderweg.

3. Vers Dimanche (Franse jezuïeten): wekelijks 7 gebedsimpulsen om te bidden met het evangelie van de komende zondag.

Verbieden

Het openbaar onderwijs in Vlaanderen heeft dan maar, halsoverkop, beslist om een algemeen hoofddoekenverbod uit te vaardigen. Net zoals in Frankrijk, overigens. In Groot-Brittannië wil men dan weer een verbod van internetaansluiting opleggen aan internetpiraten. Ook hier is het land van de vrijheid voorloper geweest in het verbieden. In Nederland wil de PvdA een gedwongen anticonceptie voor “slechte moeders”. Een gebod deze maal, geen verbod. Maar de logica is dezelfde.

De bedoeling is duidelijk. En neen, dat hoofddoekenverbod lijkt me geen verborgen uiting van discriminatie.

Absolute verboden uitvaardigen is een teken van onmacht, een verborgen capitulatie. Het verwijst naar de crisis van “de wet” in onze culturen. Alles moet kunnen. Taboe’s zijn taboe. Tenzij als je raakt aan …

Een samenleving kan niet zonder regels. Maar ook niet zonder respect, dialoog en bereidheid tot echte vernieuwing. Soms is verbieden noodzakelijk. Maar een positief en aantrekkelijk aanbod is doorgaans werkzamer.

Vérder

De ignatiaanse uitmuntendheid betreft niet enkel de opvoeding. Het is een algemene uitnodiging om vérder te durven gaan dan de reeds begane paden en om risico’s te durven nemen. Onlangs hoorde ik een lekker paradoxale toepassing, a contrario, van deze kentrek van de ignatiaanse spiritaliteit:

“De twee argumenten die het vaakst worden gebruikt om nieuwe initiatieven af te blokken zijn:

1. Dat hebben we altijd zó gedaan.
2. Dat hebben we nog nooit gedaan.”

Leven

Dit spotje wil de aandacht vestigen op de alfa-cursus, een kennismakingscursus met het christelijk geloof.

Hij duurt maar 20’. Het gaat allemaal razendsnel. Voor je het weet is het voorbij.

Net zoals het leven.

Misschien toch maar best niet ál te lang wachten om werk te maken met je verlangen om wat meer naar de diepte te gaan.

Niet

Een van de pagina’s die het meest geconsulteerd wordt op www.jezuieten.org is die waar uitgelegd wordt wat de “Geestelijke Oefeningen” zijn.

Onze Franse medebroeders hebben net 7 heel korte interviews met Yves de Kergaradec sj gepost op hun YouTube-kanaal. Yves de Kergaradec is begeleider van jezuïeten die hun laatste vormingsjaar doen (“instructor van het derde jaar”) en geeft doorlopend de Geestelijke Oefeningen in ons bezinningscentrum in Clamart, even buiten Parijs.

Hij is een heel spiritueel man die tegelijkertijd een no nonsens iemand is.

In bovenstaande video legt Yves alvast uit wat de Geestelijke Oefeningen niet zijn.

Nagenieten

De zomer loopt nu snel naar zijn einde. Graag nog enkele mooie foto's die ik de voorbije maanden nam. Even nagenieten. (Klik op de foto's om ze te vergroten.)

Huisje in de Béarne (Frankrijk)

Oostelijke Franse Pyreneeën




Andorra

Meer van Leyre (Navarra, Spanje)

UNESCO

Áls je er “De Standaard” van gisteren, (11.9.09) mag op geloven, beweegt er iets in het nadenken over seksualiteit en seksuele opvoeding. Althans op wereldvlak.

In een ontwerprapport van de UNESCO over “Internationale richtlijnen inzake seksuele opvoeding” zou onder meer het volgende te lezen staan:

• ‘Bij gebrek aan een vaccin tegen aids, is opvoeding het enige vaccin dat we hebben'
• Bij het hoofdstukje over het voorkomen van zwangerschappen zou staan dat ‘onthouding van seksueel verkeer de meest efficiënte manier van contraceptie is'.

Stel je eens voor dat de Paus dit zou gezegd hebben …

Er zit “beweging” in, maar wel in alle richtingen.

In hetzelfde rapport zou, nog steeds volgens “De Standaard” bij de leerdoelstellingen voor 5- tot 8-jarigen staan dat reeds aan die leeftijd gepraat kan worden over masturbatie : ‘Het is niet schadelijk, maar moet privé gebeuren'.

Dat weten we dan ook weer.

Roken

Een franciscaan en een jezuïet waren goede vrienden. Beiden waren rokers en vonden het moeilijk om langere tijd te biddenzonder een sigaretje te roken. Ze besloten dan ook om aan hun overste toestemming te vragen om te roken.

Toen ze mekaar terug zagen was de franciscaan teneergeslagen. “Ik heb aan mijn overste gevraagd of ik mocht roken terwijl ik bad en zijn antwoord was “neen”".

De jezuïet moest lachen. “Ik heb gevraagd of ik mocht bidden terwijl ik rookte. En hij antwoordde “natuurlijk””.

Alles

In het Noordelijk halfrond is “het seizoen” aangebroken. In onze noviciaten leggen de 2de-jaarsnovicen hun geloften af. In de Sociëteit van Jezus zijn die overigens niet tijdelijk, maar meteen eeuwig. Ignatius ging voor alles of niets.

Het voorbije WE legden 5 novicen – uit verschillende landen – geloften af in ons noviciaat in Birmingham. Op onze Engelse roepingenwebsite vindt u een kort verslag met foto's.

Ook in Nigeria legden een tijdje geleden novicen hun geloften af. In dezelfde Sociëteit. Maar toch echt wel op zijn Afrikaans. Kijk maar even naar deze fotoreportage.

Deugd

De voorbije dagen nazomerde het heerlijk. Stilletjes nadert de zomer nu zijn einde. Beelden, geluiden, geuren, smaken … blijven nahangen. Het hoeft geen nostalgie te zijn. Ze kunnen ons net zo goed kracht en inspiratie geven voor het nieuwe werkjaar.

Wat heeft u deugd gedaan in uw vakantie? Wat heeft u doen herleven, kracht en nieuwe ideeën gegeven?

Advocacy

Hervé-Pierre Guillot is een Franse medebroeder die sinds enkele weken in onze Brusselse « Europese communauteit » woont. Hij vervoegt er een 10-tal medebroeders uit verschillende Europese landen die werken voor het OCIPE (Jesuit European Office), de Europese pastoraal of nog voor de JRS (Jesuit Refugee Service).

Hervé-Pierre heeft net een bijzondere opleiding aan het Europacollege in Brugge achter de rug. In het voorjaar wordt hij priester gewijd.

In een gesprek met hem had ik het over het lobbywerk van het OCIPE en de JRS. Neen, verbeterde hij me. Wij doen niet aan lobbying, wel aan advocacy. Lobbying betekent dat je via informele contacten de (politieke) besluitvorming probeert te beïnvloeden ten voordele van je eigen belangen, of van de personen/groepen die je betalen. Bij advocacy daarentegen gaat het over het verdedigen van de belangen van anderen. In het geval van JRS zijn dit concreet vluchtelingen. Toch wel meer dan een nuance-verschil.

Weer iets bijgeleerd.

Amanda

Amanda Lear is gekend als muze van Salvador Dalí, fotomodel en zangeres.

Veel minder geweten is dat zij een diepgelovige vrouw is. In onderstaande video vertelt ze met grote openheid over haar geloof en in het bijzonder hoe dit haar geholpen heeft om de dood van haar echgenoot te verwerken.

Om naar dit videootje te kijken, klik hier.

Doofstomme

Homilie bij Mc 7, 31-37: de genezing van de doofstomme.

Het volstaat naar buurlanden te reizen om te merken hoe rijk wij hier wel zijn, in het bijzonder in Vlaanderen. Onze gezondheidszorg staat aan de absolute wereldtop. Het maakt dat we niet altijd ten volle beseffen wat een kwetsbaar en kostbaar goed de gezondheid wel is. Voor alles lijkt er wel een oplossing. Als je een zekere leeftijd krijgt dan zorgt de natuur er wel voor dat dit aanvoelen wat genuanceerd wordt. Ik zal geen leeftijden noemen. Ik wil u wel verklappen dat ikzelf al zo ver ben …

Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat de Evangelies ons zoveel genezingen verhalen. Het lichaam is één van de plaatsen bij uitstek waar wij geconfronteerd worden met schoonheid, maar net zo goed ook met onze beperktheden en onze frustraties. De Goede Boodschap wordt ons aangezegd in de kern zelf van deze mooie maar soms ruige werkelijkheid van ons lijfelijk bestaan. Jezus komt ons redden in wie en wat we zijn. Hij is echt meer dan een geraffineerd luxeproduct voor fijnproevers op zondagmorgen.

Uit het genezingsverhaal van de doofstomme zou ik drie puntjes willen oplichten.

1. Ten eerste is er daar die geografische precisering die Marcus ons geeft bij de aanvang van het verhaal.

“Jezus vertrok uit de streek van Tyrus en begaf zich over Sidon naar het meer van Galilea, midden in de streek van Dekápolis.” De Dekápolis was een heidense streek, voor het grootste deel gesitueerd in het huidige Jordanië. Voor de luisteraar was de boodschap duidelijk. De man, de doofstomme, is geen jood, maar een heiden. Het is geen uitverkorene. Welintegendeel. Het is “een sukkelaar”, naar ziel én lichaam, die bij Jezus wordt gebracht en die zijn volle aandacht zal krijgen.

De lezing die we hoorden uit de brief van Jacobus raakt dit heikele punt aan. “God heeft wie arm zijn in de ogen van de wereld uitverkoren om rijk te zijn in het geloof”. Neen, deze zin is geen opium om de “onderdrukten van de aarde” kalm te houden. Ook al is hij soms zo gelezen en geïnterpreteerd. “God heeft wie arm zijn in de ogen van de wereld uitverkoren om rijk te zijn in het geloof”. Het is zonder meer een beschrijving van Jezus zelf: de arme en de vernederde Jezus, die doorheen de armoede en de vernedering gekomen is tot nederigheid. En de nederigheid van Jezus is niets anders dan zijn radicale, voortdurende openheid en ontvankelijkheid voor de liefde van God.

2. Iets van die houding is terug te vinden bij de doofstomme.

De genezing van de doofstomme door Jezus, is door de eeuwen heen vaak in verband gebracht met het doopsel: ttz het openen van de oren en het losmaken van de tong om de Blijde Boodschap te kunnen horen en op zijn beurt te kunnen verkondigen.

Maar ik zou deze genezing nog even willen beschouwen in het licht van de nederigheid en dus de ontvankelijkheid van Jezus.

De doofstomme kan horen noch spreken. Hij is in belangrijke mate afgesneden van zijn medemensen. Zijn handicap maakt het moeilijk voor hem om met anderen te communiceren. Door zijn mond en oren te openen, opent Jezus de man ook voor de anderen. Voortaan is hij niet meer opgesloten in zichzelf maar kan hij ten volle de relatie aangaan.

Ook dit heeft veel te maken met de nederigheid die Jezus ons leert. Want de nederige mens weet dat hij niet voldoende heeft aan zichzelf. Die weet dat hij maar leeft in de mate dat hij liefdevol verbonden is met anderen. Het is niet of God, of de medemens. Mens en God zijn geen concurrenten van mekaar. Hoe meer we ons echt kunnen openen voor andere mensen, geven én ontvangen, hoe dichter we bij God komen. Omgekeerd leidt echte godsverbondenheid tot grotere betrokkenheid op de medemens.

3. Kijken we, ten slotte, nog even naar de wijze waarop Jezus concreet omgaat met die arme man waarmee Hij zomaar, ongevraagd, wordt geconfronteerd.

 Jezus neemt de doofstomme terzijde. Hij onttrekt hem aan het oog van de nieuwsgierige omstaanders om de geschonden waardigheid van die man vooralsnog te respecteren.
 Marcus rapporteert ons dat Jezus diep zucht. Jezus laat zich raken door het leed van die man. Tot in zijn lichaam voelt en deelt Hij zijn lijden.
 Zoals vaker het geval in zijn Evangelie specificeert Marcus dat de doofstomme “terstond” – “direct” genezen wordt. Jezus komt de man onmiddellijk te hulp en wel of heel efficiënte wijze.

Ja, het Evangelie van onze Heer is echt Blijde Boodschap. Het verhaalt ons de nederige Jezus die maar ten volle kan ontmoet worden door nederige mensen. Jezus nodigt uit tot leven, leven in liefde, samen met anderen. En dat alles met evenveel fijngevoeligheid als hoogdringendheid. Want elke minuut is uniek en definitief.

Protestant

De ignatiaanse spiritualiteit is niet exclusief voorbehouden voor jezuïeten. Dat wist u reeds. Vele andere religieuzen, priesters en leken in de Katholieke Kerk inspireren zich eveneens aan de Geestelijke Oefeningen.

Maar ook buiten de Katholieke Kerk weten velen zich aangesproken door de ignatiaanse traditie. Zelf heb ik de voorbije jaren meerdere malen Geestelijke Oefeningen gegeven aan protestantse christenen. En ik herinner me een Anglikaans priester, een gehuwd man, die mij in zijn boekenkast een hele rij boeken over ignatiaanse spiritualiteit toonde en zich, met een knipoog, een crypto-jezuïet noemde.

“Evangelicals on the Ignatian Road” is een kersverse blog die wordt bijgehouden door een “ignatiaanse protestant”. Je vindt er bijdragen over wat de ignatiaanse en meer in het bijzonder de jezuïtische spiritualiteit kan betekenen voor een evangelische christen.

In zijn bijdrage van 30 augustus ll. noemt de auteur drie aspecten van de jezuïeten die hem het meest beïnvloed hebben:

1. hun “leadership”-traditie;
2. hun spiritualiteit;
3. hun zin voor zending.

Kruis

Deze zomer vierde ik enkele malen eucharistie bij vrienden thuis. Op het geïmproviseerde altaartje stond bovenstaand kruis, gemaakt van kogelhulzen uit de 1ste WO.

Toen ik dit doorkreeg was ik verontwaardigd. “Hoe kan je nu een kruis maken van moordtuigen”.

Tot ik besefte dat het misschien net daarom was dat de grootouders van die vrienden dat kruis gemaakt hebben. Immers, het kruis, vooraleer openbaringsplaats van Gods liefde te zijn geworden, was een moordtuig. Het is in de grootste pijn dat de grootste liefde is verschenen.

Het blijft moeilijk om hier mee om te gaan.

Communicatie

De Vlaamse jezuïeten zijn van plan om in de onmiddelijke toekomst flink meer gebruik te gaan maken van de moderne communicatiemiddelen voor hun apostolaat. In het bijzonder voor het apostolaat van de Geestelijke Oefeningen.

Onderstaande video legt uit, voor zover als nodig, waarom dit een absolute prioriteit is geworden.

Indien u hieronder niet het volledige TV-schermpje ziet, klik dan hier.

Noels

In een interview met De Standaard dd 29 augustus 2009 zei Geert Noels, een Vlaamse topeconoom, ondermeer het volgende:

'Ik heb veel te danken aan de jezuïeten van het Xaveriuscollege in Antwerpen, waar ik school heb gelopen. De leraren zagen de opleiding heel breed: ook sport en cultuur of sociaal engagement waren belangrijk. Iedereen kon wel ergens in uitblinken. Ik leerde er dingen die je achteraf nog maar moeilijk kan inhalen. Wie op school theater heeft gespeeld, zal bijvoorbeeld later niet bang zijn om een publiek toe te spreken.'

Het is bijna een letterlijke citaat uit ons opvoedingsproject !

Monoloog

Een moeder vertelde me dat ze, enkele jaren geleden, haar zoon van 12 op 1 september aan de schoolpoort van de humaniora ging afzetten. Onderweg liet ze haar moederhart de vrije loop. Een overvloed van goede raad en lieve wensen.

De jongen luisterde geduldig. Aan de schoolpoort gekomen stapte hij uit de wagen. Zij moeder hield noodgedwongen op met spreken. De jongen kon nog net één vraag stellen: “Mama, ken jij het verschil tussen een dialoog en een monoloog?”

Ratio

Jezuïeten hebben de traditie van de “ratio conscientiae”: het openleggen van het geweten tav hun oversten. Concreet betekent dit vertellen hoe het met je gaat. Niet alleen aan de buitenkant, maar ook aan de binnenkant. De leuke dingen en de successen. Maar net zo goed de frustraties, de beperkingen en de mislukkingen.

Dit maakt dat er een reële kwaliteit van vertrouwelijk gesprek kan ontstaan waarin je de ander echt kan ontmoeten zoals hij is.

Dit heb ik gisteren kunnen meemaken in de gemeenschap. We hadden startdag in een nabijgelegen abdijtje. De voormiddag hebben we besteed aan een gebedstijd gevolgd door een uitwisseling. Niet de eigenlijke ratio conscientiae. Maar toch een heel openhartige persoonlijke terugblik van elkeen op de voorbije tijd en de vooruitzichten voor het nieuwe werkjaar.

Het doet deugd zo te mogen luisteren naar je medebroeders. De vreugde maar ook de pijn. De hoop én de ontgoocheling. Samen mens zijn. En dit met mekaar mogen delen. In hoop, geloof en liefde.

Verhuizen

Deze dagen is uw blogger aan het verhuizen. Van een klein Vlaams landelijk dorpje, “over ’t water”, naar dé Vlaamse grootstad: “’t stad”, zoals de Antwerpenaars zeggen. In alle bescheidenheid.

Van deur tot deur is het amper 40’ rijden. Maar het is loslaten en verdergaan.

Nu, ik mag niet klagen. De eerste jezuïeten waren echte pelgrims. Steeds op stap. Van de ene stad naar de andere. Zelden bleven ze langer dan enkele maanden op dezelfde plaats. Landsgrenzen betekenden niet veel voor hen.

Bijzonder deugddoend is het onthaal in de nieuwe gemeenschap. Mijn kamer is van boven tot onder gepoetst. Verschillende medebroeders hebben hierbij geholpen. Ook voor het inrichten van mijn kamer kan ik rekenen op hulp.

Het is goed medebroeders te hebben.

Volwassen

Laura Dekker, 13 jaar oud, zeilt graag en goed. Intussen is zowat heel de wereld op de hoogte van dit heugelijke nieuws. Daarnet hoorde ik nog een uitvoerige reportage over deze jonge deerne op de BBC. Meer bepaald over haar verlangen om op haar eentje de wereld rond te zeilen.

Het lijkt voor vele “waarnemers” een heel moeilijk, zoniet onontwarbaar kluwen te zijn.

Te gek om dood te doen. Het herinnerde me een artikeltje dat ik eens las in een krantenrubriek waar ouders aan opvoedingsspecialisten vragen konden stellen. Een moeder schreef over haar dochtertje van 8 dat zich per se elke dag wilde schminken. De brave vrouw wist niet hoe met dit toch zo authentieke verlangen van haar kind om te gaan.

Toegegeven, de inzet is niet dezelfde. Maar gaat het ten gronde niet over hetzelfde?

Kinderen hebben allerhande dromen en verlangens. Soms te gek om dood te doen. En maar goed ook. Daarvoor zijn het kinderen. Ze hebben er het volle recht op. Maar ze hebben net zo goed recht op en nood aan volwassenen die hen leren hoe met die dromen en verlangens om te gaan; die hen grenzen kunnen aanzeggen; die kunnen toestaan en gunnen en dus ook durven verbieden; die hen confronteren met het realiteitsprincipe dat tussen droom en werkelijkheid wetten in de weg staan en praktische bezwaren.

Denkt u ook niet?

Overtreding

Rond de ignatiaanse uitmuntendheid bestaan heel wat misverstanden. Het gebeurt nogal eens dat ze als schaamlap wordt gebruikt voor voluntarisme of voor medogenloze wedijver of voor puur prestatiegerichte egotripperij.

Onderstaand citaat hoorde ik gisteren in een documentaire over … fotografie. Het raakt aan de kern van de ignatiaanse uitmuntendheid en dus aan het mysterie van de christelijke openbaring.

“Het is geen overtreding als je je eigen beperkingen doorbreekt.”

Objectiviteit

De Franse Tv-journaals geven er dagelijks minutenlang aandacht aan. De topministers leggen om de haverklap verklaringen af over de ernst van de situatie. In de dagbladen en op internet is de verslaggeving overdadig. Een Franse medebroeder-directeur vertelde me dat men rekening houdt met de mogelijkheid dat “la rentrée” uitgesteld zal worden. Sinds weken wordt lesmateriaal klaargestoomd om via TV en internet te kunnen worden aangeboden indien de scholen gesloten zouden worden. De Mexicaanse griep is hot. Althans in Frankrijk.

Tenzij ik me vergis heb ik de indruk dat dit bij ons nauwelijks het geval. Het lijkt hier een non-issue.

Het is best mogelijk dat de bevoegde instanties in ons land achter de schermen druk in de weer zijn. Ik ben er niet van op de hoogte en ben ook niet deskundig om een oordeel te hebben over de verschillende strategieën die ter zake worden gevolgd. Wel lijkt het me evident dat de gevaren van de Mexicaanse griep, op details na, dezelfde zijn in Frankrijk en België.

Het is een interessante illustratie van hoe “politiek bepaald” de actualiteit en de berichtgeving wel zijn. Ook in onze tijd van zogenaamd absolute persvrijheid.

Of hoe subjectief en relatief de “objectiviteit” wel is. En blijkbaar niet enkel op levensbeschouwelijke gebied.

Decadent

Een Franse medebroeder, Pascal Sevez sj, schreef onlangs een artikel over de muziekcultuur van de jeugd. In het bijzonder had hij het over “rap” en “slam”. Korte tijd later werd hij hierover geïnterviewd.

De journalist ging ervan uit dat die “decadente” muziekvormen op geen enkele wijze een bijdrage konden leveren tot een constructieve vorming van de jeugd.

Pascal Sevez sj had zijn antwoord klaar. In het begin van de 5de eeuw waren de weldenkende christenen sterk gekant tegen een muziekinstrument dat toen opgang maakte. Het was van heidense oorsprong. Het werd in het bijzonder gebruikt om de krijgers op te hitsen voor de strijd. Sommigen probeerden het warempel te gebruiken in de liturgie.

De naam van het instrument? In het Grieks οργανον. Gewoonlijk noemen wij dit thans orgel.

Hond

Litteratuur kan authentiek spiritueel zijn. Hieronder vindt u een indrukwekkend voorbeeld. In ignatiaans jargon zouden we zeggen dat dit gaat over “God zoeken en vinden in alle dingen”.

Mocht u zelf andere voorbeelden hebben, ik ben vragende partij!

Sylvie Germain, Immensités, Gallimard, 1993, pp 125-128

Aan mijn hond

(…)

‘s Morgens en ’s avonds maakten we altijd een wandelingetje, Hond en ik. ’s Morgens was ik het die besliste langswaar we gingen. (…) ’s Avonds was het Hond die mij uit wandelen nam. Zelfzeker trippelde hij rond en nam me mee waarheen hij maar wilde. (…) Van straat tot straat leidde hij mij langs tuintjes en parken waar het echt goed toeven was. Eens daar, ging hij langzamer stappen; hij rook de lucht en de aarde, de wortels en de kruiden, en net zo goed ook de wolken. Hij rook alles, die hond. Zelf en vooral het hart van de mens. (…)

Hond heeft me geleerd dat alles een geur heeft, zelf de geluiden en de kleuren, en de tijd die voorbijgaat. Ik heb ook geleerd om anders te kijken en te luisteren. Ik ben begonnen de wereld en de mensen te beschouwen met de zintuigen van een hond. Uiteindelijk ging ik van het leven houden met het hart van een hond. Een hart dat steeds op de loer ligt zonder ooit ongerust te zijn. Een hart dat kan ruiken en dat houdt van ruimte.

Die ruimte heb ik gevonden in mezelf, en het is Hond die me ze heeft doen ontdekken. Hij heeft me zo goed geleerd om een aandachtig hart te hebben, dat ik een geur van oneindigheid op het spoor ben gekomen diep in mezelf. Door mij mee te nemen langsheen de straten en de parken van de stad heeft Hond mij eigenlijk geleid langs de uitgestrektheid van het binnenste. En onderweg ben ik tekens op het spoor gekomen. Van God. Of juister nog, sporen van de afwezigheid van God. In mezelf heb ik geluisterd naar zijn stilte, in mezelf heb ik gekeken naar zijn afwezigheid, ik heb zijn leegte aangeraakt. Sommige dagen heb ik de vreemde zwaarte van zijn leegte betast. Ik heb nooit gebeden in een kerk en ben nooit kerkganger geweest. Ik heb enkel maar gestapt in die woestijn van God. Dat is mijn gebed, hond-mens.

Ik wil nog wat vertellen over de glimlach van mijn hond, ook al is het onmogelijk om die te beschrijven. Hond had de glimlach van hen die dwars door de wereld en de tijd heen kijken, van hen die met al hun zintuigen voelen dat het echte leven maar kan doorbreken wanneer de stilte van de oneindigheid het nu-moment komt strelen, wanneer het mysterie van het onzichtbare zachtjes tegen de meest eenvoudige dingen aan komt stoten, - het hout van een tafel die besmeurd is met bierschuim, een kopje van aardewerk, de trapleuning, de korst van een boterham, het deksel van een vuilbak, een muur, een boom …

Er waren dagen dat Hond plots zijn kop oprichtte, zijn oren spitste en luisterde; niets leek deze plotse opstoot van aandacht te rechtvaardigen. Hij had een onzichtbare aanwezigheid geroken die ik niet kon voelen maar die ik kon vermoeden door hem heen.

Hond had de glimlach van de uitverkorenen op wie de Engel zijn hand heeft gelegd. Met de jaren ben ik dit gaan snappen – dat Hond eigenlijk de gezel was van de Engelen. (…) Misschien zijn er periodes waar er nog maar weinig mensen zijn die waardig zijn om door de Engelen aangeraakt te worden en waar de ontmoedigde Engelen zich dan maar richten tot de dieren. Hoe dan ook van ons twee, Hond en ikzelf, was hij het die baas was van de ander. Hij ging om met de Engelen, hij was getekend door het vuur van hun strelingen over zijn vacht en door de zachtheid van hun licht in zijn glimlach; ik liep achter hem, in zijn schaduw.

Gewillig

Een Londenaar wordt per dag door gemiddeld 300 beveiligingscamera’s opgenomen. Toen ik de voorbije zomer doorheen Frankrijk reed, zag ik ze om de haverklap: vaste radars en verdekt opgestelde politieagenten die de snelheid controleren.

Soms ergerlijk. Zeker als je geflitst wordt. Maar is dit nu echt de dictatuur van Big Brother? Is dit onverenigbaar met ons recht op privacy?

De statistieken van de criminaliteit geven duidelijk aan dat de camera-ogen zorgen voor een daling van het aantal misdrijven. Op de autoweg is het verschil zonder meer spectaculair. Wat een rust.

Is dit werkelijk allemaal zo nieuw? Vroeger had je, in de stad en in de dorpen, ook alle mogelijke ogen die je in de gaten hielden. Oude mensjes die de hele dag aan het raam of op een stoel in het deurgat zaten. Sociale controle kan verstikkend zijn. Maar het heeft zo ook z’n voordelen.

Vrijheid is pas bevrijdend als er regels zijn. De naleving van die regels moet kunnen worden verzekerd. Nieuwe tijden vragen technieken.

De geest is gewillig maar het vlees is zwak. Dit geldt ook voor mensen uit de 21ste eeuw.

Gisteren ben ik voorgegaan in de huwelijksviering van Yoko en Erik. Hieronder vindt u de homilie.


Beste Yoko en Erik, we hebben net drie door jullie gekozen lezingen uit de Schrift gehoord. Ze zetten ons op het spoor van de enige vraag waarop de Bijbel het antwoord geeft: wat is liefhebben?

1. We zijn begonnen met een stukje uit het Hooglied, een oud liefdesgedicht.

Het bezingt de hartstocht van de geliefden. Het staat bol van expliciete en soms erotische beelden: tederheid, trouw, verlangen, passie … . Maar er is ook een bijzonder spanningsveld in dit lied. Van begin tot einde zijn de bruid en bruidegom er onderweg. Nooit vinden ze mekaar helemaal en definitief. De liefde, zoals ze hier bezongen wordt, is een zoektocht. Steeds ontdekken de geliefden nieuwe aspecten van mekaar. Af en toe zijn ze innig met mekaar verbonden. Waarschijnlijk zouden ze graag wat langer van die zalige rust genieten. Maar het Hooglied leert dat liefde steeds opnieuw beginnen is. Niet omdat de geliefden zwakkelingen of onkundige minnaars zijn. Wel omdat de liefde steeds fijner en subtieler is dan wij kunnen vermoeden.

Beste Erik en Yoko, vandaag beginnen jullie een levenslange tocht, blijvend op zoek naar steeds meer liefde. Die liefde is de diepste kern van de mooie mensen die jullie zijn. Zij is een geschenk, onverwacht, onverdiend, steeds nieuw en anders.

2. Als tweede lezing hoorden we de Brief aan de Korintiërs.

Paulus beschrijft er wat die liefde concreet betekent. Wie die tekst beluistert die voelt diep van binnen: “Ja, daar gaat het over”. Maar de nuchtere luisteraar merkt ook dat hij af en toe naar adem moet happen. Zo radicaal is Paulus. Hij nodigt jou, Yoko, uit om je eigen persoontje meer en meer los te laten en om je helemaal, maar dan ook helemaal te geven aan Erik. Hij nodigt jou, Erik, uit om je eigen persoontje meer en meer los te laten en om je helemaal, maar dan ook helemaal, te geven aan Yoko.

Jullie verlangen het. Maar kunnen jullie dat? Durven jullie dat? Is een dergelijke liefdesgave mogelijk voor gewone mensen? Als het goed gaat en ook als het minder goed gaat?! Het is belangrijk te merken dat Paulus, aan het einde van zijn hooglied van de liefde, niet alleen spreekt over de liefde. Hij noemt ook de twee andere goddelijke deugden: het geloof en de hoop. Jullie kunnen maar uitgroeien tot de volheid van liefde waartoe jullie geroepen zijn vanuit het geloof en de hoop. Geloof waarin ? Hoop waarop?

3. Dit brengt ons bij de Evangelielezing.

Deze woorden van Jezus leiden ons naar de kern van het sacrament van het huwelijk dat jullie straks aan mekaar gaan geven. Ik zou er graag drie puntjes willen uit oplichten.

a. Jezus noemt zichzelf de wijnstok, met andere woorden, het vertrekpunt, de voedingsbodem, de basis. Wat wil dat zeggen ?

Van het jodendom zegt men dat het de godsdienst is van de trouw. Van de islam zegt men dat het de godsdienst is van het geloof. Van het christendom zegt men dat het de godsdienst is van de liefde. Nooit heeft iemand gehouden van mensen zoals Jezus. Wil je weten hoe je meer van mekaar en van anderen kunt houden, Yoko en Erik, kijk en luister naar Jezus; wil je leren vergeven ga in de leer bij Hem, wil je erachter komen hoe je de ander die pijn heeft met je liefde kan sterken en misschien zelfs genezen, ga terug naar de wijnstok die Jezus is. Wie zijn leven echt spiegelt aan dat van Jezus, wordt een minnend mens.

Eigenlijk geldt dit voor elke mens. Daarvoor heb je het sacrament van het huwelijk niet nodig. Toch verlangen jullie dit sacrament aan mekaar te geven. Wat is de meerwaarde? Wat is het verschil?

b. “Blijf in mij, zoals ik in jullie blijf”, hoorden we Jezus zeggen. “Blijf in mij, zoals Ik in jullie blijf”. Ja, dat hebben we goed gehoord. Jezus biedt aan om in ons te verblijven.

Hij biedt aan om te komen wonen in het hart zelf van jullie liefdesrelatie, Yoko en Erik. Niet als rivaal of inspecteur; wel als nederige tochtgenoot. Als jullie mekaar het sacrament van het huwelijk geven, spreek je je hoop en geloof uit dat de Heer van de Liefde in en doorheen jullie zelf zal beminnen. Jullie staan er niet alleen voor. God zelf zal jullie leiden, steunen en dragen. In goede en kwade dagen. Daar mag je op hopen, daar mag je in geloven. Doe het, Erik, doe het, Yoko. Aarzel niet om mekaar te herinneren aan die goddelijke gast die jullie straks gaan onthalen.

c. Dan is er nog het laatste punt. “Elke rank … die geen vrucht draagt, snijdt Hij weg; en elke rank die wel vrucht draagt, snoeit Hij; een gezuiverde rank draagt méér vrucht.”. Snijden en snoeien én meer vrucht dragen.

Die vruchten, daar hebben we geen problemen mee. Maar dat snijden en snoeien … We willen immers alles, en als het even kan, meteen, nu, lekker spontaan. Tegelijkertijd weten we dat een druivenrank veel mooiere druiven draagt als hij regelmatig wordt bijgesnoeid. Naarmate jullie verder groeien in liefde zal je uitgenodigd om dingen los te laten. Soms dingen die je heel dierbaar zijn. Beste Yoko en Erik, laat toe dat jullie goddelijke gast jullie over jullie grenzen heen trekt. Dat Hij jullie bevrijdt van wat niet essentieel is, van de dwang om mekaar te moeten verdienen of te verleiden. Laat toe dat die mysterieuze Heer zelf jullie steeds ontvankelijker maakt voor die volheid van liefde waar jullie zo naar verlangen.

Beste Erik en Yoko, trek er nu maar op uit. Durf te hopen, te geloven en lief te hebben. Wees niet bang. Wees nooit bang. Angst is geen goede raadgever. Wij hopen en geloven met jullie mee en rekenen ook echt op jullie trouwe liefde.

God zegene jullie en God beware jullie.

Traag

Een moeder ging naar haar pastoor en legde hem uit dat zij de indruk had dat haar zoon een roeping had. Zij vroeg hem wat hij hiervoor moest doen.

De priester begon uit te leggen. “Indien hij diocesaan priester wil worden, dan zal hij 8 jaar moeten studeren. Wil hij franciscaan worden, dan is hij vertrokken voor 10jaar. Zo hij verlangt om jezuïet te worden, dat zal hij 14 jaar vorming krijgen.”

De moeder luisterde aandachtig en als de priester zijn uitleg beëindigd had, begonnen haar ogen te glinsteren. “Meld hem maar aan voor de jezuïeten, meneer pastoor. Hij is een beetje aan de trage kant!”

Aantrekkelijk

Jan van de Poll sj heeft de meest uiteenlopende taken vervuld in de vorming van jezuïeten. Hij is dus goed geplaatst om te antwoorden op deze vraag:

"Wat is aantrekkelijk in het leven van een jezuïet?"

Blaren

Deze zomer vond opnieuw de Loyolatoch plaats. Een pelgrim-student blikte terug op zijn ervaring voor www.jezuieten.org. Hier heeft u alvast een voorsmaakje.

“Elke dag was je bezig met een ander thema, geïnspireerd aan de Geestelijke Oefeningen van Ignatius van Loyola. In het pelgrimsboekje kreeg je daartoe ook enkele schriftlezingen en andere teksten mee. De eerlijkheid gebiedt me echter te zeggen dat de teksten in het pelgrimsboekje me soms niet echt raakten (of misschien de kans daartoe niet kregen). Een spinnetje dat haar web vlak naast me maakte, een rups die door het gras bewoog,… Het minste was genoeg om me af te leiden! Uit ervaring weet ik dat het beter is om in zulke gevallen niét radicaal daartegen in te gaan, maar je gedachten liefdevol en rustig terug bij de tekst te brengen. Soms lukte me zelfs dat niet. Dan gebruikte ik de tijd die we kregen om te bezinnen (te mediteren, te bidden, wat je wil) om naar de landschappen te kijken. Te zijn.

De liefdevolle kracht van God in de medemens, Jezus, vond ik bijvoorbeeld in de mensen van de kookploeg, die ’s avonds zorgden voor een lekker maal. In de mensen van de logistiek, die ervoor zorgden dat we ’s avonds konden douchen en naar het toilet gaan. In de jezuïet-begeleider van ons groepje, die echt medepelgrim was, en ons liet delen in zijn zorgen en vreugden. Maar ook, voor mij persoonlijk, in de verpleegster die vanaf dag 3 dagelijks mijn blaren verzorgde. Geloof me, het waren er véél. En steeds weer deed ze dat met de glimlach.

Wat me ook bijblijft is een bepaalde eucharistieviering in het grasveld. Achter ons het kerkje waar we die nacht zouden slapen, voor ons de priester met een geïmproviseerd altaar, en achter hem een majestueus berglandschap. Onze liederen en gebeden richtten we tot die schepping; dìe schepping als één grote Kerk. Want elke plaats, waar ook ter wereld, kan een plaats zijn waar we God kunnen vinden.”

Ervaring

Voor de tweede dag neem ik deel aan een mini-sessie in Parijs, in de schaduw van de Eiffeltoren, met een aantal medebroeders uit Libanon, Italië, Frankrijk en België. Allen zijn werkzaam in onze colleges.

De verschillen in context zijn groot.

In Libanon wordt men geconfronteerd met een bijna afwezigheid van staat. Het omgaan met regels en wetten is er problematisch. Voor de jongeren lijkt alles mogelijk en toegelaten. Charbel, de prefect van 14-15 jarigen, stelde dat een van de grote uitdagingen voor hem is om op een consequente wijze het reglement toe te passen. Het geven van aangepaste en rechtvaardige straffen is erg belangrijk binnen die context.

In Italië wordt men geconfronteerd met het feit dat het vrij onderwijs helemaal geen subsidies krijgt. De lonen van de leerkrachten – gemiddeld lager dan in het officieel onderwijs - moeten betaald worden met het schoolgeld en doorheen allerhande fondsen die de jezuïeten zélf moeten zien te vergaren. Onnodig te zeggen dat de schoolbevolking niet meteen een doorsnee is van de samenleving.

In Frankrijk stelt men vast dat er meer en meer nagedacht wordt over de plaats van de godsdienst in de samenleving. Er is ontstaat meer verdraagzaamheid tav het religieuze. Bij jonge leerkrachten stelt men een groeiende openheid en nieuwsgierigheid vast tav de ignatiaanse traditie.

Dit laatste stelt men blijkbaar vast in heel Europa, niettegenstaande een blijvend toenemende secularisatie. Niet zonder belang voor de vraag die we ons hier stellen: die van de prioriteiten inzake de ignatiaanse vorming die we wensen bieden aan onze leerkrachten en directieleden. Er bestaat eensgezindheid omtrent het feit dat dit niet beperkt kan blijven tot een discours over waarden. Hoe belangrijk waardenvorming ook is, er zijn geen typisch christelijke waarden, laat staan ignatiaanse waarden.

Voor het duurzaam verder leven van het ignatiaanse charisma in onze colleges, is er maar één echt vertrekpunt: de ervaring van de Geestelijke Oefeningen. Daar ligt de basis van het hele ignatiaanse avontuur: een gebeds- en begeleidingspedagogie die het mogelijk maakt op een heel persoonlijke manier God te ervaren, Zijn Woord te lezen en te smaken in de diepte, te ontdekken dat Hij spreekt in het hart van de mens door hem een uniek verlangen te geven, om aan den lijve te ervaren hoe je kan onderscheiden en tot keuzes komen …

Qu'en pensez-vous?

Alberto

Vandaag vieren we het feest van de heilige Alberto Hurtado sj.

Hieronder kan u een stukje horen uit een homilie die Hurtado uitsprak bij een huwelijksviering. Beeld en woord horen niet samen. Maar het laat u toe de man niet alleen te horen maar ook te zien in “levende lijve”. Onder de video vindt u de vertaling uit het Spaans.

De woorden zijn even eenvoudg als aangrijpend.



“Wat is de zin van het leven? Waarom is de mens op de Aarde?
De verschillende filosofische systemen proberen antwoorden te geven.
Het is armoe troef. Ze bevredigen ons hart niet.
Het christendom, daarentegen, geeft ons een heel troostend antwoord.
De mens is op Aarde omdat Iemand van hem hield: God.
De mens is op Aarde om te beminnen en om bemind te worden.
Als je liefdevol kijkt, zoals je het waarschijnlijk wel doet,
naar het werk van God in de natuur: de sterren in de nachtelijke hemel,
de besneeuwde bergen of de groene velden, dan stel je je de vraag:
“maar waarom is dit allemaal zo mooi?
Het antwoord is steeds hetzelfde:
omdat er Iemand is die van ons gehouden heeft, zoals de beste van de
vaders houdt van zijn kinderen en ons een mooie wereld heeft willen
geven. “